Advertisement

icon icon img
Nhận bản tin

Liên hệ quảng cáo

Email: banbientap@baocungcau.net

Hotline: 0917 267 237

icon logo

Quên mật khẩu?

Có tài khoản? Đăng nhập

Vui lòng nhập mật truy cập tài khoản mới khẩu

Thay đổi email khác
icon

Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024

Lối sống

23/03/2024 07:45

Đảm bảo có đủ nước để sử dụng khắp nơi sẽ là một trong những thách thức lớn nhất thế giới khi nhiệt độ tăng và dân số tăng.
news

Vào cuối thế kỷ này, dân số toàn cầu dự kiến sẽ tăng lên hơn 11 tỷ người, nhiều hơn hiện nay khoảng 3 tỷ người, gây áp lực lớn hơn lên nguồn tài nguyên nước ngày càng khan hiếm.

Asher Minns, giám đốc điều hành của Trung tâm Biến đổi Khí hậu Tyndall, tại Đại học East Anglia ở Anh, cho biết: "Ở nhiều nơi trên thế giới, hiện không có đủ nước. Có rất ít kịch bản tốt hơn".

"Chúng ta có mưa không đúng lúc, mưa xối xả hoặc không hề. Các mô hình lượng mưa đã thay đổi".

Nước cho hòa bình

Ngày Nước Thế giới do Liên hợp quốc tổ chức hàng năm vào ngày 22/3, nhằm mục đích nêu bật các vấn đề chính liên quan đến nguồn cung cấp nước, với chủ đề năm nay là "Nước vì hòa bình" khuyến khích hợp tác.

Liên Hợp Quốc tuyên bố rằng "nước có thể tạo ra hòa bình hoặc châm ngòi cho xung đột", thừa nhận rằng nước thường là nguyên nhân gây căng thẳng trong và giữa các quốc gia.

Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 1.
Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 2.

Lấy nước từ một hố dưới lòng sông đầy cát ở hạt Makueni, Kenya (ảnh trái) và một người dân lấy nước ở khu ổ chuột Mathare ở Nairobi, Kenya. Người trung gian lợi dụng tình trạng thiếu nước để bán với giá cao. Ảnh: AP

Sol Oyuela, giám đốc điều hành chính sách và chiến dịch toàn cầu tại WaterAid, cho biết tiếp cận nước là quyền của con người. Bà nói: "Thật không may, thực tế là nếu không được tiếp cận với nước sạch, chúng ta sẽ dễ gặp phải nhiều khủng hoảng, xung đột và đại dịch toàn cầu hơn".

"Việc thiếu khả năng tiếp cận những nhu yếu phẩm cơ bản này có tác động rất lớn đến khủng hoảng khí hậu, sức khỏe của cộng đồng, tăng trưởng kinh tế và xung đột.

"Đó là lý do Ngày Nước Thế giới là một ngày quan trọng nhằm nâng cao nhận thức về cuộc khủng hoảng nước trên toàn thế giới. Chúng tôi sẽ không dừng lại cho đến khi mọi người, mọi nơi đều có nước sạch".

Hạn hán và lũ lụt

Tác động của biến đổi khí hậu thường liên quan đến nước, cho dù đó là hạn hán nghiêm trọng hơn, khả năng xảy ra lũ lụt cao hơn, sông băng tan chảy hay mực nước biển dâng cao.

Một số vùng ôn đới đang báo cáo mùa hè nóng hơn và khô hơn và do đó có thể sẽ cần nhiều nước hơn trong những thập kỷ tới, thời điểm mà nguồn cung sẽ chịu áp lực lớn hơn.

Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 3.

Bà Sol Oyuela, giám đốc điều hành chính sách và chiến dịch tại WaterAid, cho biết nguồn cung cấp nước giảm có thể gây ra các vấn đề nghiêm trọng về sức khỏe và kinh tế. Ảnh: WaterAid

Trong khi đó, nhiều khu vực nóng hơn đang phải đối mặt với tình trạng hạn hán nghiêm trọng gấp đôi và nguy cơ mưa cực lớn dẫn đến lũ lụt. Bà Oyuela cho biết, cộng đồng ở các quốc gia từ Pakistan đến Burkina Faso phải đối mặt với những "biến động hỗn loạn" này, phá hủy nhà cửa và mùa màng.

Số liệu của Liên Hợp Quốc cho thấy các thảm họa liên quan đến lũ lụt đã tăng 134% kể từ năm 2000, trong khi số lượng và thời gian hạn hán tăng 29%.

"Như mọi khi, những cộng đồng dễ bị tổn thương nhất trên thế giới là những người bị ảnh hưởng nặng nề nhất", bà Oyuela nói.

"Thật đáng kinh ngạc, ước tính đến năm 2040, cứ bốn trẻ em thì có một trẻ sẽ sống ở những nơi không có đủ nước sạch để đáp ứng nhu cầu. Cuộc sống thực sự đang bị đe dọa".

Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 4.

Người dân tắm trên đập sông Unda ở Klungkung, Indonesia. Ảnh: AP

Liên Hợp Quốc cho biết, khoảng một nửa dân số thế giới đang phải đối mặt với tình trạng khan hiếm nước nghiêm trọng ít nhất một thời gian trong năm và gần 650 triệu người phải vật lộn để tìm nước sạch.

Một trong những quốc gia bị ảnh hưởng nặng nề nhất là Bangladesh, nơi 3,8 triệu người không được tiếp cận với nước sạch. Tình hình đang trở nên tồi tệ hơn do biến đổi khí hậu.

Bà Oyuela nói, đề cập đến một khu vực ở phía tây nam Bangladesh: "Ví dụ, người Munda ở làng Bhetkhali sống bằng nghề nông, đánh cá và lao động".

"Ngày nay họ đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng thời tiết tồi tệ nhất trong cuộc đời mình. Trong những năm gần đây, lốc xoáy, mưa lớn và lũ quét ngày càng thường xuyên hơn, phá hủy mùa màng, đường sá và nhà cửa, khiến họ phải vật lộn để sinh tồn".

Bà Oyuela cho biết có thể thực hiện các biện pháp để giúp đỡ những cộng đồng như vậy, chẳng hạn như cung cấp cho họ quyền tiếp cận hệ thống nước, nhà máy thu nước mưa và nhà vệ sinh chịu được thời tiết.

Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 5.
Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 6.
Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 7.
Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 8.

Nước sông Tawi bị ô nhiễm ở Jammu, Ấn Độ (ảnh trái trên), một công nhân xe tải chở nước đổ đầy bồn chứa tại các ngôi nhà ở khu vực Pamplona Alta ở Lima, Peru, (ảnh phải trên). Lòng hồ Bheeman khô cạn ở ngoại ô Bengaluru, Ấn Độ (ảnh trái dưới) và một cô gái người Palestine di tản trong nước mang theo các thùng chứa trên đường đi lấy nước ở Khan Younis, phía nam Dải Gaza. Ảnh: AP/EPA

Sau khi lũ lụt tàn khốc tấn công vùng đông bắc Ấn Độ và Bangladesh vào tháng 5/2022, ảnh hưởng đến 9 triệu người, WaterAid nằm trong số các nhóm giúp cộng đồng phục hồi.

"Chúng tôi đã khử trùng và cải tạo nhà vệ sinh hộ gia đình và các điểm cung cấp nước như vòi và giếng, giúp mọi người có thể trở về nhà an toàn sau khi nước lũ rút, đồng thời khôi phục và xây dựng lại các cơ sở cấp nước và vệ sinh mạnh hơn trong cộng đồng, trường học và trung tâm chăm sóc sức khỏe, giúp xây dựng khả năng chống chọi tốt hơn trước những thảm họa trong tương lai", bà Oyuela nói.

Bà cho rằng các chính phủ cần đầu tư nhiều hơn vào các dự án có khả năng chống chọi với khí hậu do địa phương thực hiện nhằm giúp cộng đồng thích ứng với hoàn cảnh mới do biến đổi khí hậu mang lại.

"Nguồn tài trợ lớn hơn, được phân phối đúng tiến độ đến đúng người, sẽ giúp cộng đồng được hưởng lợi từ các hệ thống nước, vệ sinh và vệ sinh mạnh mẽ và đáng tin cậy, có thể chịu được mọi thời tiết, hơn là tìm hiểu về tác động của biến đổi khí hậu sau này", bà nói.

"Chiến tranh nước"

Việc tiếp cận nguồn nước từ lâu đã là một nguyên nhân gây căng thẳng, với ví dụ đầu tiên được ghi nhận về xung đột liên quan đến nước là giữa các thành phố của Sumer cổ đại cách đây 4.500 năm, ở khu vực ngày nay là Iraq.

Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 9.

Một vòi cộng đồng ở Peshawar. Pakistan đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng khan hiếm nước trầm trọng. Ảnh: EPA

Theo số liệu được trích dẫn trong một nghiên cứu năm 2011, khoảng 60% lượng nước chảy trên sông được chia sẻ bởi ít nhất hai quốc gia. Lưu vực sông Nile được chia sẻ bởi không dưới 11 quốc gia.

Nước cũng vẫn là nguồn gốc của xung đột giữa các quốc gia, với những xung đột thường liên quan đến việc tiếp cận nguồn cung cấp. Điều này được thể hiện qua cơ sở dữ liệu do Viện nghiên cứu Thái Bình Dương lưu giữ, ghi nhận 1.634 cuộc xung đột về nước trong lịch sử, 543 trong số đó kể từ năm 2020.

Các ví dụ hiện đại bao gồm các cuộc đấu súng ở Pakistan về quyền tiếp cận nguồn nước tưới tiêu và các cuộc đụng độ chết người giữa các bộ tộc ở Kenya trong các tranh chấp về quyền tiếp cận nguồn nước và đồng cỏ.

Nước thường bị cuốn vào các cuộc xung đột rộng lớn hơn, bao gồm cả ở Ukraine, nơi cơ sở hạ tầng về nước đã bị hư hại nặng nề sau cuộc xâm lược của Nga. Tại Bờ Tây bị chiếm đóng, thường xuyên xảy ra căng thẳng về vấn đề nguồn nước giữa người Palestine với người định cư và quân đội Israel.

Các khu vực chính phải đối mặt với căng thẳng quốc tế về vấn đề nước bao gồm lưu vực sông Tigris-Euphrates, nơi diễn ra cuộc xung đột nước đầu tiên cách đây 4.500 năm ở Sumer. Ngày nay, việc Thổ Nhĩ Kỳ xây đập ảnh hưởng đến dòng chảy ở hạ lưu ở Iraq, Iran và Syria.

Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 10.
Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 11.

Phụ nữ lấy nước tại nhà máy thẩm thấu ngược ở Borokuput, Bangladesh (ảnh trái) và một giếng nước ở Peshawar, Pakistan. Ảnh: WaterAid/EPA

Sông Indus và các nhánh của nó, được chia sẻ bởi Trung Quốc, Ấn Độ và Pakistan, là một điểm nóng khác, là nguyên nhân gây ra các cuộc đụng độ chết người liên quan đến nước.

Bất ổn và biến động chính trị

Tiến sĩ Delf Rothe, nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Hòa bình và Chính sách An ninh, cho biết: Mặc dù có nhiều lĩnh vực đang gặp căng thẳng liên quan đến nước, ý tưởng cho rằng biến đổi khí hậu sẽ dẫn đến xung đột quốc tế nhiều hơn về tài nguyên nước là một "khái niệm đơn giản" tại Đại học Hamburg, và là tác giả cuốn Chứng khoán hóa sự nóng lên toàn cầu.

"Không nghi ngờ gì nữa, biến đổi khí hậu sẽ làm trầm trọng thêm tình trạng khan hiếm nước, đặc biệt là ở miền Nam bán cầu, nhưng điều đó chắc chắn không dẫn đến xung đột, đặc biệt là xung đột bạo lực". "Những gì chúng ta sẽ thấy là nó sẽ dẫn đến bất ổn hơn nữa, thêm bất bình… và dẫn đến biến động chính trị và xung đột – không phải xung đột quy mô lớn, giữa các quốc gia, mà là xung đột dân sự, xung đột trong nước", ông cho biết.

Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 12.
Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 13.
Tác động của biến đổi khí hậu tập trung vào Ngày Nước Thế giới 2024- Ảnh 14.

Người dân thu thập nước uống sạch từ xe chở nước phân phối miễn phí ở Rajarajeshwari Nagar, Bengaluru, (ảnh trên), người dân Nam Phi đang xếp hàng lấy nước khi thành phố lớn nhất đất nước, Johannesburg, đối mặt với sự cố hệ thống nước chưa từng có, ảnh hưởng đến hàng triệu người. Ảnh: AP/EPA

Ông nói, mức độ của điều này có thể phụ thuộc vào mức độ tăng nhiệt độ. Thỏa thuận Paris năm 2015 về biến đổi khí hậu nhằm mục đích hạn chế mức tăng nhiệt độ trung bình toàn cầu ở mức 1,5°C so với mức tiền công nghiệp, nhưng hiện tại có vẻ chắc chắn rằng nhiệt độ này sẽ vượt quá ngưỡng này.

Theo tiến sĩ Rothe: "Biến đổi khí hậu tăng 3°C hoặc 4°C sẽ dẫn đến sự bất ổn và mất an ninh lớn, chắc chắn sẽ bao gồm cả việc tiếp cận nguồn nước. Đó là lý do tại sao việc giảm thiểu biến đổi khí hậu là rất quan trọng".

NGỌC CHÂU
iconChia sẻ icon Chia sẻ
icon Chia sẻ