07/09/2022 16:08
Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc tiếp tục chìm trong khủng hoảng
![news](https://cungcau.qltns.mediacdn.vn/zoom/700_490/421196537165905920/2022/9/7/thep-1662529003925569335321-0-56-787-1315-crop-16625300242241769226730.png)
Trung Quốc sở hữu ngành công nghiệp thép lớn nhất thế giới. Ngành thép của nước này là sự tập hợp của những chuỗi cung ứng rộng lớn trải rộng từ những lò luyện thép trong nước cho tới những mỏ quặng sắt ở Australia và Brazil - những nước cung cấp nhiều quặng sắt nhất cho Trung Quốc.
Vì lý do như vậy, bất kỳ biến động nào trên thị trường thép ở Trung Quốc đều có thể ảnh hưởng tới mạng lưới chuỗi cung ứng rộng lớn này.
Đối với ngành thép của Trung Quốc, mùa đông đã đến sớm và đang được định hình là một trong những năm khắc nghiệt nhất trong nhiều năm, với nền kinh tế tăng trưởng chậm lại và cuộc khủng hoảng thị trường bất động sản leo thang khiến nhu cầu và lợi nhuận bốc hơi.
Lĩnh vực bất động sản, chiếm hơn một phần ba tiêu thụ thép của cả nước, đã bị siết chặt bởi tình trạng suy giảm thanh khoản và doanh số bán hàng sụt giảm kể từ cuối năm ngoái. Điều này diễn ra trong bối cảnh cuộc tẩy chay thế chấp ngày càng gia tăng của những người mua nhà bất bình vì các dự án xây dựng bị đình trệ.
Kết hợp với đó là việc phong tỏa do COVID liên tiếp đã làm gián đoạn hoạt động kinh doanh và chuỗi cung ứng trên khắp đất nước, trong khi nhu cầu ở nước ngoài suy yếu do kinh tế toàn cầu phục hồi chậm lại trong bối cảnh cuộc chiến đang diễn ra ở Ukraina.
![Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc chìm trong khủng hoảng - Ảnh 1. Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc chìm trong khủng hoảng - Ảnh 1.](https://cungcau.qltns.mediacdn.vn/thumb_w/830/421196537165905920/2022/9/7/thep-1662529003925569335321.png)
Nói một cách đơn giản, thị trường thép đang gặp phải một cơn bão hoàn hảo.
Do đó, hơn 80% trong số 500 nhà máy thép của Trung Quốc đang hoạt động thua lỗ, theo dữ liệu từ cổng thông tin ngành Mysteel vào ngày 22/7. Trong khi đó, tỷ suất lợi nhuận trung bình của 247 công ty được nền tảng khảo sát giảm xuống còn 9,96%, gần bằng mức thấp kỷ lục 4,29% vào tháng 12/2015, khi ngành này bị ảnh hưởng nặng nề do dư thừa công suất và nhu cầu yếu.
Mức độ của cuộc khủng hoảng đã được thể hiện rõ ràng vào cuối tháng 7, khi nhà sản xuất lớn nhất thế giới Trung Quốc, Tập đoàn thép Baowu đã gây chấn động thị trường khi đưa ra cảnh báo tại cuộc họp nội bộ về "những thách thức lớn" do doanh số bán hàng sụt giảm, giá cả giảm và lợi nhuận giảm, theo vào tài khoản mạng xã hội của công ty.
"Đã đến lúc chuẩn bị cho một mùa đông dài", Chen Derong, Chủ tịch Baowu, cho biết tại cuộc họp công ty ngày 25/7.
Trong một dự báo ảm đạm, Baowu cho rằng thị trường thép đang đối mặt với sự suy thoái mạnh hơn so với năm 2015 mà không có dấu hiệu kết thúc hoặc đáy.
Cuộc khủng hoảng mới nhất, cũng được thúc đẩy bởi lạm phát toàn cầu gia tăng và rủi ro địa chính trị, đã làm trầm trọng thêm các vấn đề sâu xa trong ngành thép Trung Quốc, với các chuyên gia cho rằng ngành này phải đối mặt với những thách thức cơ cấu do cung vượt quá cầu.
Năng lực sản xuất thép hiện tại của Trung Quốc là 1,2 tỷ tấn một năm, với mức tiêu thụ hàng năm vào khoảng 1 tỷ tấn. Theo Hiệp hội Sắt thép Trung Quốc (CISA), khoảng 95% sản lượng thép của Trung Quốc được tiêu thụ trong nước.
He Wenbo, Chủ tịch điều hành của CISA cho biết: "Sự mâu thuẫn giữa nguồn cung và tiêu thụ thép sẽ là một vấn đề lâu dài. Ông He cho biết khi quá trình đô thị hóa và công nghiệp hóa của Trung Quốc tiến bộ, nhu cầu chung về thép sẽ giảm dần".
Vấn đề này đã được thực hiện từ lâu. Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc đã mở rộng nhanh chóng trong hơn hai thập kỷ khi nền kinh tế đạt tốc độ tăng trưởng hai con số. Nước này vẫn là nhà sản xuất thép lớn nhất thế giới kể từ năm 1996, với sản lượng đạt kỷ lục 1,07 tỷ tấn vào năm 2020.
Đây cũng là nước tiêu thụ thép số 1 thế giới, chiếm hơn một nửa tổng sản lượng toàn cầu.
![Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc chìm trong khủng hoảng - Ảnh 2. Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc chìm trong khủng hoảng - Ảnh 2.](https://cungcau.qltns.mediacdn.vn/421196537165905920/2022/9/7/thep1-1662529310898636156385.png)
Năm 2021, Trung Quốc mua gần 70% lượng quặng sắt xuất khẩu của thế giới, tiêu tốn khoảng 180 tỷ USD.
Nhưng những ngày vinh quang đã qua, với các nhà phân tích trong ngành cho biết nhu cầu thép của Trung Quốc đã đạt đỉnh và đang có xu hướng giảm, buộc ngành này phải điều chỉnh.
Năng lực thương lượng
Để chuẩn bị cho thời kỳ khó khăn sắp tới, nhiều người trong ngành thép đã kêu gọi chính phủ khuyến khích nhiều hơn nữa để tăng tốc cải tạo toàn ngành nhằm loại bỏ công suất lạc hậu, đồng thời cải thiện công nghệ và tiêu chuẩn môi trường.
Đồng thời, các nhà chức trách đã thực hiện các bước quan trọng để tăng cường kiểm soát của đất nước đối với nguồn cung cấp nguyên liệu đầu nguồn với hy vọng tăng cường khả năng thương lượng của ngành thép trong nước trên thị trường quặng sắt quốc tế.
Một động thái quan trọng theo hướng này là việc thành lập một tập đoàn quặng sắt thuộc sở hữu nhà nước vào cuối tháng 7 để củng cố các khoản đầu tư khai thác khổng lồ của Trung Quốc và điều phối việc mua nguyên liệu sản xuất thép trên toàn cầu cho các nhà máy của họ.
Việc thành lập Tập đoàn tài nguyên khoáng sản Trung Quốc trị giá 20 tỷ nhân dân tệ (3 tỷ USD) là một phần trong mục tiêu theo đuổi từ lâu của Trung Quốc nhằm nâng cao vị thế thương lượng của ngành trên thị trường do bốn gã khổng lồ khai thác quốc tế thống trị: Rio Tinto Group, BHP Group, Fortescue Metals Group và Vale.
Các giám đốc điều hành cấp cao của Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc mới được thành lập - cũng sẽ tham gia vào các hoạt động thăm dò, khai thác, thương mại, chuỗi cung ứng và đầu tư - đã bận rộn đến thăm các nhà máy thép của nhà nước và tư nhân cũng như các sàn giao dịch hàng hóa và các chủ hàng để củng cố mối quan hệ kinh doanh. Báo Caixin cho biết sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc mua quặng sắt của họ.
Các chuyên gia khai thác toàn cầu đang theo dõi sát sao gã khổng lồ thu mua non trẻ của Trung Quốc, cảnh giác với thứ được một số người gọi là "cartel" có khả năng làm giảm giá quặng sắt quốc tế, theo báo cáo của tờ The Singleton Argus của Úc vào tháng 8.
"Không rõ Tập đoàn Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc mới thành lập sẽ hoạt động như thế nào, nhưng chúng tôi mong đợi các cuộc thảo luận với họ về mô hình hoạt động của nó trong thời gian thích hợp", một nhân viên của công ty khai thác quặng sắt Brazil Vale cho biết.
Vòng xoáy đi xuống
Tình trạng khó khăn hiện tại mà các công ty thép của Trung Quốc gặp phải đã không xảy ra trong một sớm một chiều. Chúng đã đi vào một vòng xoáy đi xuống kể từ giữa tháng 3.
Kể từ thời điểm đó, lợi nhuận của ngành đã giảm mạnh với ít hơn 20% công ty có lãi trong tháng 7, so với mức trên 80% trước tháng 3, theo Mysteel. Con số này đã phục hồi phần nào lên hơn 50% vào giữa tháng 8.
Chỉ có 5 trong số 25 công ty thép niêm yết trong nước ước tính lợi nhuận tăng trong nửa đầu năm trong dự báo lợi nhuận được công bố gần đây.
Theo Mysteel, các nhà máy luyện và cán kim loại đen, phân khúc chủ chốt của ngành thép, đã chứng kiến tổng lợi nhuận giảm từ 23,7 tỷ nhân dân tệ trong tháng 4 xuống 2,4 tỷ nhân dân tệ trong tháng 6, giảm 94%, theo Mysteel. Trong khi đó, tồn kho thép đã tăng 50% so với đầu năm lên 16,95 triệu tấn vào cuối tháng 6, theo CISA.
![Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc tiếp tục chìm trong khủng hoảng - Ảnh 3. Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc tiếp tục chìm trong khủng hoảng - Ảnh 3.](https://cungcau.qltns.mediacdn.vn/421196537165905920/2022/9/7/165002186696531-1662537598213134009616.jpg)
Năng lực sản xuất thép hiện tại của Trung Quốc là 1,2 tỷ tấn một năm, với mức tiêu thụ hàng năm vào khoảng 1 tỷ tấn.
Các nhà sản xuất thép nhận thấy mình bị ép giữa chi phí nguyên liệu tăng và giá bán giảm. Trong nửa đầu năm, giá nhập khẩu quặng sắt dao động ở mức cao từ 100 đến 109 USD / tấn, trong khi giá than luyện cốc và than cốc đã tăng hơn 68% và 28% so với một năm trước.
Đồng thời, các hợp đồng thép cây giao dịch tích cực nhất trên Sàn giao dịch kỳ hạn Thượng Hải giảm từ 5.190 nhân dân tệ / tấn vào đầu tháng 4 xuống 3.683 nhân dân tệ / tấn vào ngày 2/9.
Một số người trong ngành cho biết ngành thép đang đối mặt với những bất ổn thậm chí còn lớn hơn trong nửa cuối năm do lo ngại về các chính sách kiểm soát COVID nghiêm ngặt trong nước và khả năng suy thoái toàn cầu có thể xảy ra.
Pierre-Olivier Gourinchas, cố vấn kinh tế IMF và giám đốc nghiên cứu, cho biết: "Triển vọng đã tối đi đáng kể kể từ tháng 4. "Thế giới có thể sẽ sớm nghiêng ngả trên bờ vực của cuộc suy thoái toàn cầu, chỉ hai năm sau cuộc suy thoái cuối cùng".
Theo Bản cập nhật Triển vọng Kinh tế Thế giới của IMF được công bố vào tháng 7, tăng trưởng toàn cầu dự kiến sẽ chậm lại từ 6,1% năm ngoái xuống 3,2% vào năm 2022, thấp hơn 0,4% so với dự báo trong bản cập nhật Triển vọng cuối cùng vào tháng 4. Tháng trước, Goldman Sachs đã hạ mức dự báo năm 2022 đối với GDP của Trung Quốc từ 3,3% xuống 3% trong khi Nomura giảm triển vọng từ 3,3% xuống 2,8%.
"Trọng tâm bây giờ là sự sống còn, và chúng tôi không thể mù quáng đặt cược vào sự phục hồi vì cơ hội quá thấp", một nhà kinh doanh thép nói trên báo Caixin.
Các nhà sản xuất thép tư nhân đã mạnh tay mở rộng công suất khi thị trường đang bùng nổ đang đặc biệt chịu áp lực.
Li Ganbo, Chủ tịch Hebei Jingye Group, một công ty tư nhân đã mua British Steel với giá khoảng 50 triệu bảng Anh (65 triệu USD) vào năm 2020 cho biết: "Chúng tôi cần chuẩn bị cho những thua lỗ trong vòng 5 năm tới".
Thay đổi cơ cấu
Thách thức chính mà ngành thép Trung Quốc phải đối mặt là nhu cầu giảm.
Phát triển bất động sản từng chiếm hơn một phần ba nhu cầu thép của Trung Quốc. Tuy nhiên, thị trường nhà ở đã bước vào giai đoạn suy thoái leo thang vào năm ngoái do các chủ đầu tư phải đối mặt với vấn đề thanh khoản, doanh số và đầu tư sụt giảm trong bối cảnh COVID bùng phát nhiều lần.
Trong 7 tháng đầu năm nay, doanh số bán nhà ở theo khu vực giảm 23,1% so với một năm trước, trong khi đầu tư vào phát triển bất động sản trên toàn quốc giảm 6,4% so với cùng kỳ năm ngoái, theo Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc.
Wu Xiuqing, một giám đốc điều hành cấp cao của Hebei Xinda Iron and Steel cho biết: "Không có cách nào ngành thép có thể tốt khi thị trường bất động sản suy yếu. Trong nửa đầu năm, sản lượng thép cây, vật liệu được sử dụng rộng rãi nhất trong xây dựng nhà ở, giảm 13,8% so với cùng kỳ năm ngoái", theo Wu.
Ông Wu cho biết, tiêu thụ thép của ngành bất động sản sẽ giảm 5% trong năm nay, tương đương 50 triệu tấn xuống còn 60 triệu tấn, đồng thời cho biết thêm rằng sự sụt giảm này không thể bù đắp được bởi nhu cầu gia tăng từ các lĩnh vực khác như cơ sở hạ tầng và ô tô.
Theo CISA, nhu cầu thép từ các ngành sản xuất, sản xuất thiết bị gia dụng và container chở hàng cũng đang giảm trong bối cảnh nền kinh tế suy yếu.
Triển vọng tích cực
Tuy nhiên, bất chấp môi trường kinh doanh ảm đạm, các công ty khai thác quặng sắt lớn ở nước ngoài vẫn giữ được niềm tin vào thị trường Trung Quốc.
Tập đoàn BHP của Australia cho biết trong báo cáo doanh thu vào tháng trước rằng Trung Quốc dự kiến sẽ "nổi lên như một nguồn ổn định cho nhu cầu hàng hóa trong năm tới, với sự hỗ trợ chính sách đang dần được giữ vững".
BHP cho biết: "Đồng thời, chúng tôi kỳ vọng sẽ chứng kiến sự chậm lại ở các nền kinh tế tiên tiến khi chính sách tiền tệ thắt chặt, cũng như bất ổn địa chính trị và áp lực lạm phát đang diễn ra".
Giám đốc tiếp thị của Vale, Rogerio Nogueira cho biết trong một cuộc phỏng vấn trên báo Caixin vẫn còn nhiều khả năng để Trung Quốc mở rộng tốc độ đô thị hóa hơn nữa trong 5 đến 10 năm tới, tạo ra nhu cầu tiếp tục đối với các sản phẩm thép.
Tuy nhiên, không phải chỉ có phía cầu mới đưa ra con đường thoát khỏi tình trạng ảm đạm hiện tại, phía cung đang rất cần một sự cải tổ.
Ông He của Hiệp hội Sắt thép Trung Quốc cho biết: "Mặc dù thị trường thép đang phải đối mặt với những thách thức từ nhu cầu, nhưng giải pháp nằm ở phía cung.
Một số người trong ngành cho biết họ hy vọng chính phủ có thể thúc đẩy các công ty thép giảm bớt công suất lạc hậu để cắt giảm nguồn cung dư thừa, mặc dù chính quyền địa phương tỏ ra miễn cưỡng làm như vậy vì lo ngại về tăng trưởng và việc làm.
Tờ Caixin cũng thông tin rằng chính quyền trung ương đã gửi lệnh cho chính quyền các tỉnh vào tháng 5 yêu cầu họ đệ trình kế hoạch giảm sản lượng.
Và theo Mysteel, một số công ty thép ở tỉnh Giang Tô đã nhận được đơn đặt hàng vào tháng 6 yêu cầu họ cắt giảm sản lượng ít nhất 5% so với mức năm 2021. Trong khi đó, tỉnh Sơn Đông vào tháng 8 đã công bố kế hoạch giữ sản lượng thép thô địa phương dưới 76 triệu tấn trong năm nay, Giảm 0,65% so với năm ngoái.
Đợt cắt giảm công suất thép cuối cùng của Trung Quốc được bắt đầu vào năm 2016 nhằm chống lại tình trạng dư thừa nghiêm trọng và tạo ra sự bùng nổ trong ngành trong những năm tiếp theo.
Liệu có sự bùng nổ?
Như vậy, hiện tại có thể là trường hợp một lần nữa. Ông He cho biết, suy thoái thị trường có thể dẫn đến một cuộc cải tổ trong ngành, trong đó những người chơi nhỏ hơn sẽ bị buộc phải rời khỏi thị trường để hợp nhất.
"Vài năm tới sẽ rất khó khăn cho các công ty thép", một nhà đầu tư ngành thép nhận định. "Họ cần phải tồn tại trước tiên và sau đó tìm ra thị trường ngách cho riêng mình".
Chìa khóa để tồn tại sẽ là đảm bảo giá quặng sắt tốt nhất có thể, vốn là vấn đề gây đau đầu lớn cho ngành thép Trung Quốc, vốn phụ thuộc vào nhập khẩu nguyên liệu để đáp ứng hơn 70% nhu cầu, chủ yếu có nguồn gốc từ Australia và Brazil.
Trong nhiều năm, quốc gia này đã tìm cách thúc đẩy sức mạnh định giá của ngành thép và mở rộng khả năng tiếp cận các tài sản khai thác ở nước ngoài, và sự ra mắt của Tập đoàn Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc đánh dấu một nỗ lực mới lớn để đạt được những mục tiêu này.
Những người có hiểu biết về công ty cho biết nó sẽ hoạt động như một nền tảng mua hàng tập trung cho một số nhà sản xuất thép và thương nhân nhà nước để thống nhất đàm phán với các nhà cung cấp.
Trong khi chi tiết về hoạt động kinh doanh của công ty mới vẫn chưa rõ ràng, một số chuyên gia trong ngành đã bày tỏ nghi ngờ về việc liệu nó có thể thành công hay không.
"Ý tưởng là tốt nhưng rất khó thực hiện", một nguồn tin trong ngành cho biết.
![Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc tiếp tục chìm trong khủng hoảng - Ảnh 6. Ngành công nghiệp thép của Trung Quốc tiếp tục chìm trong khủng hoảng - Ảnh 6.](https://cungcau.qltns.mediacdn.vn/421196537165905920/2022/9/7/thep-1662537707940806735912.png)
Sản xuất thép bùng nổ đã giúp nền kinh tế Trung Quốc phục hồi sau ảnh hưởng kinh tế do đại dịch gây ra. Ảnh: Getty
Các chuyên gia cho biết một thách thức lớn bắt nguồn từ việc các công ty thép không sẵn sàng từ bỏ quyền kiểm soát đối với hoạt động thu mua, cũng như khó khăn trong việc điều phối nhu cầu quặng sắt rất đa dạng về chất lượng, giao hàng và hậu cần.
Các nhà máy thép Trung Quốc sử dụng nhiều cách khác nhau để mua quặng từ các công ty khai thác, trong đó các nhà máy lớn của nhà nước thường thích các hợp đồng cung cấp dài hạn vì họ có thể mặc cả để có giá tốt hơn, trong khi các nhà khai thác nhỏ hơn mua trên thị trường giao ngay. Khoảng 80% quặng nhập khẩu ở Trung Quốc được mua thông qua các hợp đồng dài hạn, theo CISA.
Bỏ phiếu tín nhiệm
Trong một cuộc bỏ phiếu tín nhiệm lớn, báo Caixin đã biết rằng một số nhà sản xuất thép hàng đầu của Trung Quốc bao gồm China Baowu Steel, Anshan Iron and Steel Group, China Minmetals và Shougang Group đã đồng ý mua khoáng sản thông qua nền tảng mới.
Tập đoàn Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc cũng được cho là sẽ nắm quyền kiểm soát các tài sản khai thác ở nước ngoài như dự án quặng sắt Simandou khổng lồ ở Guinea để đảm bảo khả năng tiếp cận tốt hơn với nguồn nguyên liệu thô.
Dự án Simandou, khu dự trữ quặng sắt chưa được khai thác lớn nhất thế giới ở Tây Phi, là một trong những vụ đánh cược lớn nhất của Trung Quốc nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp ở Australia và Brazil.
Dự án được chia thành 4 khối với 2 khối do một tập đoàn được kiểm soát bởi các công ty Trung Quốc và Singapore, 2 khối còn lại thuộc sở hữu của Rio Tinto và liên doanh giữa Chinalco và China Baowu.
Nhưng sự phát triển của Simandou ở Guinea đã nhiều lần bị trì hoãn bởi các tranh chấp pháp lý và sự gián đoạn chính trị. Tiến độ quan trọng đã được thực hiện vào cuối tháng 7 khi các bên đồng ý phát triển cơ sở hạ tầng bao gồm đường sắt và cảng trong một bước đột phá sẽ giúp mở khóa tiền đặt cọc.
Một số nguồn tin trong ngành cho biết Tập đoàn Tài nguyên Khoáng sản Trung Quốc sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc ổn định giá quặng sắt nếu họ có thể củng cố các nguồn khai thác ở nước ngoài của Trung Quốc để phối hợp đầu tư và phát triển.
(Nguồn: Caixin)
Tin liên quan
Advertisement