Thị trường nhan nhản lụa Trung Quốc mang mác hàng Việt

Giá nào cũng có

Sau khi trò gian lận nhập lụa Trung Quốc, gắn mác sản phẩm sản xuất tại Việt Nam của tập đoàn Khaisilk bị phanh phui, người trong nghề không ngạc nhiên vì Khaisilk không phải là trường hợp duy nhất. Khảo sát thị trường cho thấy, lụa có xuất xứ từ Trung Quốc đã lấn át hoàn toàn sản phẩm truyền thống trong nước.

Tại TP.HCM, từ các cửa hàng lụa cao cấp trên các tuyến đường như: Lý Tự Trọng, Đồng Khởi, Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Nguyễn Huệ (Q.1, TP.HCM)… đến những chợ truyền thống như Bến Thành, Tân Định… Các sản phẩm lụa nhiều vô kể, giá nào cũng có.

Điểm chung là hầu hết người bàn đều giới thiệu từ làng nghề truyền thống, tơ tằm 100% thiên nhiên, các khâu sản xuất đều làm bằng tay. Nhưng cùng một dòng hàng giá bán mỗi nơi một kiểu, chênh nhau gấp hai ba lần.

Nếu tại các cửa hàng, chợ trên địa bàn Q.1, một chiếc khăn lụa tơ tằm có giá dao động từ 484.000 – 1.430.000 đồng thì tại các cửa hàng và chợ thuộc quận khác, khách hàng chỉ cần bỏ ra từ 120.000 –220.000 sẽ có chiếc khăn lụa tơ tằm 100%, có gắn mác “Made in Viet Nam”.

Tại chợ Bến Thành, hàng chục gian hàng treo bán khăn lụa tơ tằm với giá bình dân hơn hẳn các cửa hàng. Để chừng minh cho chúng tôi thấy sản phẩm mình bán là “lụa chuẩn”, Chị H, một người bán hàng tại chợ rút sợi chỉ từ một chiếc khăn cho chúng tôi đốt thử.

“Em thấy không, mùi khét tơ tằm như tóc, bụi than không hề vón cục và không có mùi…”, chị H giải thích sau khi thực hiện hàngloạt động tác cho chúng tôi và khách hàng có mặt tại sạp chứng kiến.

Mua thử một chiếc khăn lụa tại cửa hàng này, chúng tôi nhờ một chuyên gia về lụa kiểm tra, vừa cầm lên ông khẳng định “hàng Trung Quốc!”.

Ông cho biết, chiêu người bán cầm trên tay chiếc khăn thật để rút chỉ đốt chứng minh với du khách, nhưng các sản phẩm trong cửa hàng đều là lụa Trung Quốc không mới. Ngay tại cửa hàng trên địa bàn làng Vạn Phúc (Hà Nội) cũng từng phát hiện chiêu thức tương tụ.

Theo nhà thiết kế Linh Trần, hiện nay lụa tơ tằm trong nước cũng có vài loại, dựa trên cách dệt. Ngoài dệt thủ công bằng thoi còn được dệt bằng máy kiếm.

Sản phẩm nếu dệt thoi thường có hoa văn truyền thống đơn giản như trúc, hoa mai, hoa cúc, tròn, vuông hoặc trơn một màu… Nếu khăn được dệt thoi, vẽ tay và nhuộm màu tự nhiên phải đầu tư thời gian, công sức nên chi phí rất lớn.

Trước khi vẽ thì lụa phải được giặt sạch hồ, hãm màu, sau đó căng lên khung và vẽ với sáp ong. Mỗi màu phải được tô rất nhiều lần để đủ ngấm vào sợ vải và có được độ “chín” của màu. Sau đó vải phải được luộc, hấp để ổn định màu, giặt sạch, phơi khô, khâu viền… Dệt bằng thoi thường có hai loại khung với 2 kích cỡ 0,9 và 1,15m, sản phẩm dệt thoi thường nhàu, dễ bị xô dạt chỉ nếu co kéo mạnh.

Bây giờ, để nhanh có sản phẩm, nhiều nơi dùng máy dệt kiếm, lụa tơ tằm khi dệt ra sẽ cho vải mịn, đẹp, không nhàu, không phai, mịn, óng và nhiều kích thước lớn nhỏ. Tuy nhiên, nguyên liệu tơ tằm dùng cho máy dệt kiếm thường là tơ đạt phẩm cấp tốt do yêu cầu của khâu xe sợi tơ. Do đó sản phẩm dệt ra vẫn phục vụ nhu cầu xuất khẩu là chính hoặc có giá thành khá cao.

Nhập cả công nghệ Trung Quốc

Ông Phạm XuânHồng - Chủ tịch Hội Dệt may Thêu đanTP.HCM cho biết: Nghề tơ tằm truyền thống ở Việt Nam gần mất đi hoàn toàn, chỉ một số rất ít các hộ còn bám trụ với nghề ươm tơ, dệt lụa nên chắc chắn người dân không được sử dụng lụa Hà Đông chính gốc.

Lụa tơ tằm Việt Nam nói chung đang gặp nhiều khó khăn bởi sự cạnh tranh gay gắt của sản phẩm tơ tằm giả, tơ tằm pha và tơ tằm Trung Quốc. Phần lớn lụa tơ tằm trên thị trường hiện nay đều nhập từ Trung Quốc là chính nên có giá khá rẻ. Còn sản phẩm tơ tằm Việt Nam hầu hết đều được xuất khẩu do giá thành cao.

“Sở dĩ lụa tơ tằm Trung Quốc tràn ngập Việt Nam là do họ có công nghệ dệt tiên tiến, giá thành dệt rẻ hơn, nguyên liệu thường là tơ tằm pha” - Ông Phạm XuânHồng phân tích.

Một số người có kinh nghiệm trong ngành, giải thích thêm, hiện nay có một loại tơ tằm “hàng dựng”, tức doanh nghiệp Việt Nam đặt hàng từ Trung Quốc hoặc một số nước khác dệt theo đúng mẫu mã, họa tiết đưa ra. Về chất liệu thường là cotton pha lụa nên nhìn sản phẩm “dựng” sẽ đẹp không thua lụa tơ tằm thật, trong khi giá thành được giảm 2/3 so với lụa tơ tằm thật và chỉ có những chuyên gia trong nghề mới phát hiện.

Theo ông Phạm Phú Bình, Giám đốc Công ty tơ tằm Phú Cường (xã Đại Lào, TP.Bảo Lộc), nguồn nguyên liệu tơ trong nước hiện ngày càng khan hiếm, chỉ khoảng 5 – 10 năm nữa nước ta sẽ không có nguyên liệu sản xuất. Nguyên nhân là do Trung Quốc đang dư máy cũ, họ gần như cho không và không biết đường nào đã “chạy sang” Việt Nam.

Người dân, doanh nghiệp đầu tư các máy này rất nhiều dẫn đến thiếu nguồn nguyên liệu sản xuất. Chưa kể, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc thuê người Việt Nam làm chủ, đầu tư máy ươm tơ rồi thu mua nguyên liệu với giá cao là 170.000đ/ký, trong khi giá thực tế là 140.000 – 150.000đ/ký.

“Người dân thấy doanh nghiệp này mua được giá vội ùn ùn bán cho họ, kết quả nguyên liệu tơ đều rơi hết vào doanh nghiệp Trung Quốc. Nhiều doanh nghiệp Việt đã chịu lỗ suốt 2 – 3 năm qua và không biết tương lai sắp tới ra sao..” ông Bình cho hay.

Đại diện doanh nghiệp này cảnh báo,nếu không cầm cự được, doanh nghiệp Việt buộc phải đóng cửa, gác máy dệt. Giả sử lúc đó doanh nghiệp Trung Quốc hạ giá nguyên liệu, người nông dân sẽ chịu thiệt vì không biết bán nguyên liệu cho ai. Còn doanh nghiệp Việt muốn gầy dựng lại nhà máy thì phải đầu tư lại từ đầu.