Vàng Mua Bán
SJC HN 56,000 56,520
SJC HCM 56,000 56,500
DOJI AVPL / HN 56,100 56,550
DOJI AVPL / HCM 56,100 56,550
Ngoại tệ Mua tiền mặt Bán
USD 23,060.00 23,090.00
EUR 26,789.97 27,060.58
GBP 29,331.82 29,628.10
JPY 216.06 218.24
Chứng khoán
VNIndex 900.95 6.91 0.77%
HNX 129.2 0.73 0.56%
UPCOM 59.87 0.11 0.19%

Virus SARS-Cov-2 tại Việt Nam có phải chủng mới?

VIÊN VIÊN (lược trích) 08:14 | 30/07/2020

Bác sĩ gốc Việt, Trần Huỳnh (tên tiếng Anh là Huynh Wynn Tran), Tiến sĩ Y khoa ĐH New York tại Buffalo, Mỹ có bài phân tích về chủng mới virus Sars-Cov-2 tại Việt Nam.

Bài viết của bác sĩ Huynh Wynn Tran nói về cách biến đổi gene của virus Sars-Cov-2, và "chủng" virus mới tại Việt Nam? Xin được lược trích đến bạn đọc.

Chủng mới virus là gì?

Để hiểu chủng loại virus, chúng ta nên tìm hiểu chút về virus và cấu trúc. Virus không phải là vật thể sống (non-living organism), virus chứa các gene di truyền (RNA hoặc DNA) bên trong vỏ bọc protein. Virus cần phải có tế bào chủ mới có thể dính vào, nhân bản, và phát tán. Virus không tự di chuyển hay "bay nhảy". Chính chúng ta là người mang virus Sars-Cov-2 phát tán khắp nơi thông qua tiếp xúc gần và đường thở.

Virus gây bệnh COVID-19 là virus họ Coronavirus, tên là Sars-Cov-2, là loại virus +RNA (Positive-sense RNA), đây là họ virus có kích cỡ to (kích cỡ 30kb), bên trong chứa một chuỗi gene di truyền (chuỗi đơn) RNA gồm mũ 5' và đuôi 3' (A tail).

Khi vào bên trong tế bào, virus Sars-Cov-2 dùng chuỗi gene RNA này kết hợp với các protein trong tế bào chủ để sản sinh ra proteins mới (vỏ virus mới, S spike protein mới,...) và tiếp tục nhân bản. Chính vì là chuỗi di truyền đơn RNA nên cấu trúc virus Sars-Cov-2 không ổn định, rất dễ bị thay đổi sau nhiều tỉ tỉ lần copy và nhân bản qua hàng triệu tế bào. Vì vậy, sự dị biến của các virus họ RNA thường được dự đoán sẽ xảy ra.

Bác sĩ Huynh Wynn Tran.
Bác sĩ Huynh Wynn Tran.

Một chủng virus được xem là mới khi có sự thay đổi đáng kể về gene (di truyền) và có thể thay đổi (hoặc không thay đổi) về đặc tính sinh học (khả năng tấn công vào tế bào chủ, khả năng nhân bản, độc tính, và khả năng lây lan).

Sars-Cov-2 từ lúc gây bệnh COVID-19 đến giờ đã nhân bản hàng tỉ tỉ tỉ lần, vì vậy, chắc chắn sẽ có nhiều sự thay đổi (variants) trong gene của virus này. Các nhà khoa học khắp nơi trên thế giới đã phân tích và tìm ra nhiều sự thay đổi trong chuỗi gene đơn RNA.

Các chủng loại Sars-Cov-2 đã có: từ 3 chủng " A, B, và C" ban đầu, cho đến "7-8 chủng G, L, S, V...", và tương lai những chủng 19A, 19B, 20A, 21C...

Từ lúc bắt đầu đại dịch, gene của virus Sars-Cov-2 đã được tổ chức GISIAD, một tổ chức phi lợi nhuận, chuyên về phân tích gene của virus cúm mùa từ Đức, Singapore, và Hoa Kỳ đã theo dõi kỹ càng.

Tháng 3/2020, GISAID nhận ra có 3 thay đổi (variants) lớn dựa trên 160 phân tích gene của virus Sars-Cov-2 toàn cầu và tạm xếp vào 3 nhóm A, B, và C. Bài nghiên cứu này được công bố vào tháng 4 với các chi tiết rõ hơn trên PNAS (viện hàn lâm khoa học Hoa Kỳ).

Báo chí đã vội đăng các thay đổi này 3 loại virus Sars-Cov-2 mới. Điều này thật ra không đúng, đây chỉ là thay đổi nhỏ variant, có thể tạm gọi là chủng A, B, C thì hợp lý hơn.

Đến tháng 7/2020, GISAID đã có đến 73.000 phân tích gene và phân loại gần 5.000 gene của virus này (so với chỉ có 160 hồi tháng 3), và dĩ nhiên, chúng ta tìm ra thêm nhiều thay đổi do có nhiều phân tích gene. GISAID cũng thay đổi cách đặt tên cho phù hợp với số lượng lớn các thay đổi.

Thay vì đặt tên chủng là A, B,C, GISAID gọi là các chủng S, L, V, G, GH, GR theo cách thay đổi Amino Acid ở các protein sau khi dịch bởi RNA. Tuy nhiên, tên kiểu này có nhiều giới hạn vì theo thời gian, sẽ có thêm nhiều thay đổi. Vì vậy, GISAID dự tính sẽ bắt đầu cách đặt tên mới là theo tên năm + letter như 19A, 19B, 20A, 20C.

Gần đây, tổ chức Nextstrain chuyên theo dõi các thay đổi các chủng virus mới của virus Sars-Cov-2 bắt đầu đặt tên theo chủng mới như 19A, B

Như vậy, việc có các chủng mới của Sars-Cov-2 xảy ra là chuyện đương nhiên. Với tốc độ phát tán và lây nhiễm hiện nay, chúng ta sẽ thấy có thêm nhiều chủng mới được phát hiện. Câu hỏi quan trọng là sự thay đổi này có làm virus nguy hiểm hơn không?

 Các phân tích gene virus Sars-Cov-2 từ Việt Nam tại GISAID
116337129_10158360140466183_1544324115490306798_o
 Các phân tích gene virus Sars-Cov-2 từ Việt Nam tại GISAID

Đăng ký nhận bản tin hàng ngày

Bạn đã đăng ký nhận bản tin thàng công.

Virus Sars-Cov-2 thay đổi gene rất chậm

Để biết virus Sars-Cov-2 có nguy hiểm hay không, các nhà nghiên cứu theo dõi khả năng thay đổi (mutation) của virus Sars-Cov-2 là nhiều hay ít. Theo các nghiên cứu từ Viện Nghiên Cứu Quốc Gia Los Alamos thì hiện nay virus Sars-Cov-2 thay đổi rất thấp, thấp hơn nhiều so với virus HIV và virus cúm mùa.

Quan trọng hơn là chưa có bằng chứng cho thấy có thêm độc tố của virus này, thêm khả năng gây bệnh mạnh hơn. Bài báo từ New England Journal of Medicine cho thấy virus Sars-Cov-2 chủng D614G thay đổi gene S spike protein rất chậm, chỉ 0,3% so với bản gốc từ Vũ Hán.

Chủng virus D614G là chủng đáng quan tâm nhất

Chủng virus Sar-Cov-2 đang chiếm phần lớn virus Sars-Cov-2 toàn cầu đó là virus chủng D614G. Chủng này đáng quan tâm nhất vì đây là chủng có thay đổi một amino acid (từ Aspartate D thành Glycine G 614) tại S spike protein, là protein quan trọng để bám và tế bào chủ và gây nhiễm bệnh.

Theo đánh giá của nhóm TS Korber cũng từ Viện nghiên cứu Los Alamos thì khả năng nhiễm bệnh của chủng này đã tăng lên đáng kể do tăng khả năng nhân bản của virus. Các thay đổi Amino Acid ở các chủng khác không xảy ra ở S Spike protein nên ít nguy hiểm hơn.

Tuy nhiên, các nhà khoa học từ Anh Quốc thì cho rằng đánh giá này hơi sớm và hơi vội vàng, và chúng ta chưa có bằng chứng một chủng virus Sars-Cov-2 độc hơn và mạnh mẽ hơn.

Ngay từ tháng 1, Việt Nam đã có những phân tích gene về virus này cập nhật các chủng virus trên GISAID (và sau đó là Nextstrain). Dữ liệu cho thấy có 32 phân tích gene của Sars-Cov-2, với các chủng G,GR, GH, S, V từ tháng 1 đến 4 năm 2020.

Điều này cho thấy kỹ năng phân tích gene và công nghệ sinh học ở Việt Nam cũng đã có những bước phát triển đáng kể. Tuy nhiên, chủng virus mới xuất hiện tháng 7 tại Đà Nẵng chưa thấy xuất hiện trên GISAID vì có lẽ còn quá mới.

Dựa trên các phân tích trên, bác sỹ Huynh Wynn Tran đoán chủng mới tại Việt Nam có thể là chủng D614G, hiện đang là chủng đang hoành hành ở châu Âu và Mỹ.
Dựa trên các phân tích trên, bác sỹ Huynh Wynn Tran đoán chủng mới tại Việt Nam có thể là chủng D614G, hiện đang là chủng đang hoành hành ở châu Âu và Mỹ.

Chủng mới Sars-Cov-2 có thể ảnh hưởng đến vacxin không?

Như vậy, virus Sars-Cov-2 rõ ràng thay đổi, nhưng rất nhỏ và rất chậm (khoảng 0,3% ở S spike protein), và nguy hiểm nhất có thể là phần S spike protein (chủng D614G). Tuy nhiên, các thay đổi này sẽ không ảnh hưởng đến vaccine vì kháng thể do vaccine tạo ra thường có khả năng nhận dạng virus qua toàn bộ S spike protein.

Loại chủng mới ở Việt Nam có thể là D614G

Dựa trên các phân tích trên, tôi đoán chủng mới tại Việt Nam có thể là chủng D614G, hiện đang là chủng đang hoành hành ở châu Âu và Mỹ. Theo bộ y tế Việt Nam thì chủng mới này có khả năng lây nhanh hơn, khiến suy luận về thay đổi D614G ở S spike protein có thể hợp lý hơn.

Dù vậy, chủng mới này có thể vẫn không thay đổi độc tố của virus, cách virus Sars-Cov-2 lây bệnh COVID-19, và khả năng nhâp viện, hay tử vong của bệnh nhân. Vì thế người dân nên tuân thủ các khuyến cáo về sức khoẻ của cơ quan sở tại về phòng chống COVID-19.

* Bài viết thể hiện quan điểm của tác giả.

Thống kê tình hình dịch bệnh COVID-19

VIỆT NAM

1068

CA NHIỄM

35

CA TỬ VONG

941

CA PHỤC HỒI

THẾ GIỚI

30.691.232

CA NHIỄM

956.396

CA TỬ VONG

22.333.804

CA PHỤC HỒI

Nơi khởi bệnh Nhiễm bệnh Tử vong Phục hồi
Đà Nẵng 394 31 347
Hà Nội 161 0 153
Quảng Nam 101 3 91
Hồ Chí Minh 77 0 73
Bà Rịa - Vũng Tàu 47 0 29
Thái Bình 31 0 31
Bạc Liêu 27 0 27
Hải Dương 25 0 21
Ninh Bình 23 0 23
Vĩnh Phúc 19 0 19
Khánh Hòa 19 0 4
Thanh Hóa 18 0 18
Quảng Ninh 11 0 11
Bắc Giang 10 0 6
Bình Thuận 9 0 9
Nam Định 8 0 7
Quảng Ngãi 7 0 7
Tây Ninh 7 0 4
Quảng Trị 7 1 2
Đồng Tháp 6 0 6
Hoà Bình 6 0 6
Hà Nam 5 0 5
Cần Thơ 5 0 2
Trà Vinh 5 0 5
Hưng Yên 5 0 5
Lạng Sơn 4 0 4
Hà Tĩnh 4 0 4
Thanh Hoá 3 0 2
Hải Phòng 3 0 2
Đồng Nai 3 0 3
Đắk Lắk 3 0 3
Thừa Thiên Huế 2 0 2
Lào Cai 2 0 2
Ninh Thuận 2 0 2
Thái Nguyên 1 0 1
Hà Giang 1 0 1
Cà Mau 1 0 1
Bình Dương 1 0 0
Bắc Ninh 1 0 1
Bến Tre 1 0 1
Lai Châu 1 0 1
Phú Thọ 1 0 1
Kiên Giang 1 0 1
Quốc Gia Nhiễm bệnh Tử vong Phục hồi
United States 6.925.941 203.171 4.191.894
India 5.305.475 85.625 4.205.201
Brazil 4.497.434 135.857 3.789.139
Russia 1.091.186 19.195 901.207
Peru 756.412 31.283 600.795
Colombia 750.471 23.850 621.521
Mexico 688.954 72.803 492.192
Spain 659.334 30.495 0
South Africa 657.627 15.857 586.844
Argentina 613.658 12.656 467.286
Chile 442.827 12.199 415.981
France 428.696 31.249 91.574
Iran 416.198 23.952 355.505
United Kingdom 385.936 41.732 0
Bangladesh 345.805 4.881 252.335
Saudi Arabia 328.720 4.430 308.352
Iraq 311.690 8.408 245.305
Pakistan 304.386 6.408 291.683
Turkey 299.810 7.377 264.805
Italy 294.932 35.668 216.807
Philippines 279.526 4.830 208.790
Germany 271.244 9.464 243.000
Indonesia 236.519 9.336 170.774
Israel 179.071 1.196 130.024
Ukraine 169.472 3.468 75.486
Canada 141.911 9.205 123.723
Bolivia 130.051 7.550 88.457
Ecuador 124.129 11.044 97.063
Qatar 122.917 209 119.822
Romania 110.217 4.360 88.235
Kazakhstan 107.134 1.671 101.610
Dominican Republic 106.732 2.034 80.179
Panama 104.879 2.229 79.093
Egypt 101.772 5.733 87.958
Kuwait 98.528 580 88.776
Belgium 97.976 9.936 18.854
Morocco 97.264 1.755 76.690
Oman 91.753 818 84.648
Netherlands 90.047 6.273 0
Sweden 88.237 5.865 0
China 85.269 4.634 80.464
Guatemala 84.344 3.076 73.748
United Arab Emirates 83.433 403 72.790
Japan 77.494 1.482 69.899
Poland 77.328 2.270 63.312
Belarus 75.230 773 73.098
Honduras 70.120 2.122 20.677
Ethiopia 67.515 1.072 27.638
Portugal 67.176 1.894 45.053
Venezuela 64.284 520 52.564
Bahrain 63.879 220 56.700
Costa Rica 62.374 686 23.160
Nepal 61.593 390 43.820
Singapore 57.543 27 57.071
Nigeria 56.956 1.094 48.305
Uzbekistan 50.253 419 46.527
Algeria 49.413 1.659 34.818
Switzerland 49.283 2.045 40.500
Armenia 46.910 926 42.369
Czech Republic 46.262 495 23.858
Ghana 45.760 295 44.973
Moldova 45.648 1.186 33.734
Kyrgyzstan 45.244 1.063 41.415
Azerbaijan 38.894 572 36.424
Afghanistan 38.883 1.437 32.576
Kenya 36.724 646 23.709
Austria 36.661 763 28.451
Palestine 34.401 250 23.333
Serbia 32.757 739 31.411
Ireland 32.271 1.792 23.364
Paraguay 32.127 611 16.921
Lebanon 27.518 281 10.739
El Salvador 27.346 804 20.825
Australia 26.885 844 23.861
Libya 26.438 418 14.207
Bosnia Herzegovina 24.897 752 17.365
South Korea 22.893 378 19.970
Denmark 21.847 635 17.110
Cameroon 20.371 416 19.124
Ivory Coast 19.200 120 18.392
Bulgaria 18.733 753 13.510
Macedonia 16.417 683 13.732
Hungary 16.111 669 4.240
Madagascar 15.971 217 14.587
Greece 14.738 327 3.804
Senegal 14.645 301 11.051
Croatia 14.513 244 12.169
Zambia 14.022 329 13.207
Sudan 13.535 836 6.759
Norway 12.769 267 10.371
Albania 12.073 353 6.831
Congo [DRC] 10.456 268 9.863
Guinea 10.231 63 9.660
Namibia 10.207 108 7.947
Malaysia 10.147 129 9.264
French Guiana 9.659 65 9.298
Maldives 9.568 33 8.077
Tajikistan 9.259 73 8.026
Finland 8.858 339 7.700
Gabon 8.696 53 7.848
Haiti 8.600 221 6.363
Tunisia 8.570 133 2.342
Luxembourg 7.718 124 6.703
Montenegro 7.711 133 4.997
Zimbabwe 7.647 224 5.883
Mauritania 7.361 161 6.882
Mozambique 6.264 40 3.502
Slovakia 6.256 39 3.390
Malawi 5.716 179 4.026
Uganda 5.594 61 2.544
Djibouti 5.403 61 5.333
Swaziland 5.215 103 4.478
Cape Verde 5.141 50 4.548
Cuba 5.004 111 4.249
Equatorial Guinea 5.002 83 4.509
Hong Kong 4.997 103 4.696
Democratic Republic Congo Brazzaville 4.980 89 3.887
Nicaragua 4.961 147 2.913
Central African Republic 4.786 62 1.830
Suriname 4.691 96 4.280
Rwanda 4.671 25 2.845
Jamaica 4.571 55 1.264
Myanmar 4.467 70 1.130
Jordan 4.344 29 2.511
Slovenia 4.195 140 2.939
Angola 3.848 147 1.443
Syria 3.731 168 918
Trinidad and Tobago 3.651 60 1.586
Lithuania 3.565 87 2.181
Mayotte 3.541 40 2.964
Thailand 3.497 58 3.328
Gambia 3.485 108 1.973
Aruba 3.460 23 2.128
Guadeloupe 3.426 26 837
Somalia 3.390 98 2.812
Sri Lanka 3.281 13 3.060
Réunion 3.194 15 1.794
Bahamas 3.177 69 1.626
Georgia 3.119 19 1.435
Mali 2.991 128 2.332
Estonia 2.814 64 2.357
Malta 2.634 17 1.996
South Sudan 2.609 49 1.290
Botswana 2.567 13 624
Guinea-Bissau 2.303 39 1.127
Benin 2.280 40 1.950
Iceland 2.230 10 2.112
Sierra Leone 2.153 72 1.649
Guyana 2.102 62 1.314
Yemen 2.024 585 1.221
Uruguay 1.890 46 1.603
New Zealand 1.811 25 1.714
Burkina Faso 1.797 56 1.173
Togo 1.640 41 1.251
Belize 1.567 19 742
Cyprus 1.565 22 1.282
Andorra 1.564 53 1.164
Latvia 1.498 36 1.248
Lesotho 1.390 33 754
Liberia 1.334 82 1.214
Niger 1.183 69 1.104
Chad 1.147 81 966
Martinique 1.122 18 98
French Polynesia 1.111 2 873
Vietnam 1.068 35 941
Sao Tome and Principe 908 15 873
San Marino 723 42 669
Diamond Princess 712 13 651
Turks and Caicos 663 5 565
Channel Islands 644 48 575
Sint Maarten 565 19 477
Papua New Guinea 516 6 232
Tanzania 509 21 183
Taiwan 503 7 478
Burundi 473 1 374
Comoros 470 7 449
Faeroe Islands 430 0 412
Mauritius 366 10 338
Eritrea 364 0 305
Gibraltar 346 0 315
Isle of Man 339 24 312
Saint Martin 330 6 206
Mongolia 311 0 302
Cambodia 275 0 274
Bhutan 252 0 182
Curaçao 228 1 83
Cayman Islands 208 1 204
Monaco 191 1 152
Barbados 185 7 172
Bermuda 178 9 164
Brunei 145 3 141
Seychelles 141 0 136
Liechtenstein 112 1 108
Antigua and Barbuda 95 3 92
British Virgin Islands 69 1 48
Saint Vincent and the Grenadines 64 0 64
Macau 46 0 46
Caribbean Netherlands 36 1 17
Fiji 32 2 26
Timor-Leste 27 0 26
Saint Lucia 27 0 26
New Caledonia 26 0 26
Grenada 24 0 24
Dominica 24 0 18
St. Barth 23 0 16
Laos 23 0 22
Saint Kitts and Nevis 17 0 17
Greenland 14 0 14
Falkland Islands 13 0 13
Montserrat 13 1 12
Vatican City 12 0 12
Saint Pierre Miquelon 11 0 5
Western Sahara 10 1 8
MS Zaandam 9 2 0
Anguilla 3 0 3
Dữ liệu trên được thống kê theo nguồn https://corona.kompa.ai/, https://ncov.moh.gov.vn/
Từ khóa:
id news:208365