Vàng Mua Bán
SJC HN 55,900 56,420
SJC HCM 55,900 56,400
DOJI AVPL / HN 55,950 56,250
DOJI AVPL / HCM 55,900 56,300
Ngoại tệ Mua tiền mặt Bán
USD 23,060.00 23,090.00
EUR 26,606.96 26,875.72
GBP 29,255.00 29,550.51
JPY 213.94 216.10
Chứng khoán
VNIndex 944.42 0.73 0.08%
HNX 140.33 -0.56 -0.4%
UPCOM 63.95 0.1 0.16%

Mối đe dọa từ sự suy yếu của các cường quốc sau khủng hoảng COVID-19

CHẤN HƯNG (t/h) 07:50 | 11/05/2020

Cuộc khủng hoảng do đại dịch COVID-19 dự báo trước 3 bước ngoặt ở châu Âu, Mỹ và Trung Quốc. Sau đại dịch COVID-19, cả 3 thế lực này sẽ bị suy yếu từ bên trong, từ đó khả năng lãnh đạo toàn cầu của họ bị suy giảm.

Đó là sự chấm dứt của kế hoạch hội nhập châu Âu; sự kết thúc của một nước Mỹ thống nhất, thực dụng và sự kết thúc của khế ước xã hội ngầm giữa nhà nước và người dân ở Trung Quốc. Do đó, sau đại dịch COVID-19, cả 3 thế lực này sẽ bị suy yếu từ bên trong, từ đó khả năng lãnh đạo toàn cầu của họ bị suy giảm.

Bắt đầu với châu Âu. Cũng như cuộc khủng hoảng tại khu vực này giai đoạn 2010-2012, đường đứt gãy của khối hiện nay chạy qua Italy. Kiệt quệ sau hàng thập kỷ phát triển năng động và nền tài chính mong manh, vấn đề này quá nghiêm trọng đến nỗi châu Âu không thể cứu vãn và cũng quá quan trọng tới nỗi không thể để thất bại.

Trong đại dịch, người Italy đã cảm thấy họ bị các đối tác châu Âu bỏ rơi khi cuộc khủng hoảng liên quan tới sự tồn vong của họ đang diễn ra, tạo ra "mảnh đất màu mỡ" cho các chính trị gia dân túy khai thác. Hình ảnh thi thể các nạn nhân của COVID-19 ở Begamo được bọc trong các túi đựng và được đoàn xe quân sự chở đi an táng mà không có người đi cùng sẽ còn khắc sâu trong tâm trí người dân Italy. 

COVID-19 đã phơi bày những bất ổn ở châu Âu.
COVID-19 đã phơi bày những bất ổn ở châu Âu.

Trong khi đó, khi phát biểu về việc làm thế nào để giúp các quốc gia thành viên bị đại dịch, giới tinh hoa kỹ trị của Liên minh châu Âu lại một lần nữa sa đà vào "một loạt chữ cái thể chế" - ECB, ESM, OMT, MFF và PEPP - những từ vốn đã trở thành ngôn ngữ mặc định của họ.

Các nhà lãnh đạo của lục địa đã chùn bước và do dự, từ câu nói có vẻ bị hớ của chủ tịch ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde hồi tháng 3/2020 - khi bà nói rằng ECB không phải ở đây để thu hẹp chênh lệch chi phí đi vay giữa các quốc gia thành viên, đến các cuộc cãi vã về vấn đề biến các khoản nợ riêng thành nợ chung và quỹ cứu trợ COVID-19, và cả sự thay đổi dần dần một cách miễn cưỡng của thỏa thuận mới nhất.

Và, ngay cả khi đạt được những tiến bộ hạn chế, tính bảo thủ trong bản năng của Đức - được minh chứng gần đây nhất bởi phán quyết của tòa án Hiến pháp Liên bang Đức về các hành động của ECB -  luôn luôn tìm cách làm suy yếu tinh thần hội nhập.

Giả sử rằng các nền kinh tế thành công vốn là cốt lõi của EU có thể phục hồi sau khủng hoảng trong khi những nền kinh tế ngoại vi bị lung lay - và điều này nhiều khả năng sẽ xảy ra. Không có kế hoạch hội nhập chính trị nào có thể tồn tại khi các quốc gia vốn luôn thuộc tầng lớp dưới không được chia sẻ sự thịnh vượng với các nước láng giềng khi tình hình còn tốt đẹp, và bị bỏ rơi khi tai họa xảy ra.

Trong khi đó, sự suy yếu của Mỹ bị thổi phồng và bị hoài nghi. Ngay cả trước cuộc khủng hoảng COVID-19, các thể chế chủ chốt của Mỹ đã báo hiệu sự sa sút: nhiệm kỳ tổng thống hành động khó kiểm soát của Donald Trump, một Quốc hội có sự sắp xếp đảng phái không thỏa đảng, Tòa án Tối cao bị chính trị hóa, chủ nghĩa liên bang rạn nứt và các thể chế lập pháp bị kiểm soát (với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ là một ngoại lệ nổi bật).

Nhiều người Mỹ trong thâm tâm nhận thấy sự sa sút này, nhưng bác bỏ các quan điểm cho rằng nước Mỹ đang suy giảm sức mạnh. Họ vẫn tin rằng mạng lưới các tổ chức phi nhà nước và những sức mạnh ngầm - bao gồm các trường đại học, truyền thông, tinh thần khởi nghiệp và năng lực công nghệ, cũng như vị thế của đồng USD trên toàn cầu - tạo ra khả năng phục hồi mà nước Mỹ cần để duy trì địa vị của mình.

Nhưng cho đến nay, quốc gia giàu nhất thế giới vẫn là nước đối phó với đại dịch tệ nhất. Mặc dù dân số Mỹ chiếm chưa tới 5% dân số thế giới, nhưng hiện tại Mỹ đã chiếm khoảng 24% tổng số ca tử vong ở những người đã được xác nhận nhiễm COVID-19 và 32% tính cả các trường hợp chưa được xét nghiệm.

Do đó, uy tín và sự lãnh đạo toàn cầu của Mỹ đã liên tục bị tổn hại nặng nề bởi hành động xâm phạm kiểu đế quốc (chiến tranh Iraq), một hệ thống kinh tế gian lận (khủng hoảng tài chính toàn cầu), rối loạn chính trị (nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump), và hiện nay là khả năng đối phó với dịch COVID-19 một cách kém cỏi của Mỹ khiến nhiều người phải ngạc nhiên. Những đòn giáng liên tiếp này đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng, mặc dù nó chưa gây tai họa chết người.

    Mọi người xếp hàng nhận thực phẩm tại Harlem's Community Kitchen và Food Pantry của Ngân hàng Thực phẩm ở New York trong khi dịch bệnh COVID-19 hoành hành. Ảnh: REUTERS

Mọi người xếp hàng nhận thực phẩm tại Harlem's Community Kitchen và Food Pantry của Ngân hàng Thực phẩm ở New York trong khi dịch bệnh COVID-19 hoành hành. Ảnh: REUTERS

Rất nhiều trong số những vấn đề kể trên hóa ra lại xuất phát từ sự chia rẽ sâu sắc và độc hại trong xã hội Mỹ. Quả thực như vậy, Tổng thống Trump đang kích động những người ủng hộ ông nổi dậy. Đến tháng 11 tới, ngay cả tiêu chí dân chủ cơ bản là tổ chức các cuộc bầu cử tự do và công bằng cuối cùng cũng có thể bị bỏ qua.

Tất nhiên, sẽ là quá vội vàng và gây hoang mang khi đánh giá rằng thất bại sâu rộng của Mỹ trong việc đối phó với khủng hoảng COVID-19 sẽ đe dọa nền dân chủ và sự tồn tại của nhà nước Mỹ. Tuy nhiên, việc khăng khăng tin vào chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ ở một thời điểm như hiện nay có vẻ như sẽ là sự phủ nhận nguy hiểm.

Cuối cùng là Trung Quốc. Kể từ thời Đặng Tiểu Bình, đất nước đã phát triển dựa trên một thỏa thuận ngầm đơn giản: Công dân giữ im lặng về vấn đề chính trị, chấp nhận bị hạn chế sự tự do và các quyền tự do, và nhà nước - nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Đảng cộng sản Trung Quốc - bảo đảm trật tự và sự thịnh vượng ngày càng đi lên. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng COVID-19 đe dọa thỏa thuận lớn này theo hai cách.

Thứ nhất, chính quyền Trung Quốc đã xử lý đại dịch một cách tệ hại thời điểm đầu, đặc biệt việc họ lấp liếm sự thật về đại dịch COVID-19 bùng phát ở Vũ Hán làm dấy lên sự nghi ngờ về năng lực của chế độ Bắc Kinh.

Xét cho cùng, thỏa thuận xã hội có vẻ kém hấp dẫn nếu nhà nước không thể đảm bảo cho công dân phúc lợi cơ bản, bao gồm cả chính cuộc sống của họ. Số ca tử vong vì COVID-19 thực sự của Trung Quốc, gần như chắc chắn cao hơn con số chính quyền đang thừa nhận, cuối cùng sẽ được đưa ra ánh sáng.

Và sự tương phản rõ rệt giữa phản ứng của Bắc Kinh với phản ứng mẫu mực đối với đại dịch của các xã hội tự do hơn là Đài Loan và Hong Kong cũng sẽ được phơi bày.

Thứ hai, đại dịch có thể dẫn đến sức ép từ bên ngoài trong lĩnh vực thương mại, đầu tư và tài chính. Nếu thế giới mất cân bằng do COVID-19, các quốc gia khác gần như chắc chắn sẽ tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, từ đó cơ hội thương mại của Trung Quốc sẽ bị thu hẹp. Tương tự, nhiều công ty Trung Quốc sẽ bị chặn đầu tư ra nước ngoài, và không chỉ vì lí do an ninh - như Ấn Độ gần đây đã phát đi tín hiệu.

    Tác động của COVID-19 khiến số người thất nghiệp ở Trung Quốc đang phình to. Minh họa: SCMP

Tác động của COVID-19 khiến số người thất nghiệp ở Trung Quốc đang phình to. Minh họa: SCMP

Sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc - nỗ lực đáng khen ngợi của Bắc Kinh để tăng cường sức mạnh mềm bằng cách xây dựng cơ sở hạ tầng thương mại và truyền thông từ châu Á đến châu Âu - có nguy cơ bị đổ vỡ khi những quốc gia nghèo tham gia bị tàn phá bởi đại dịch bắt đầu vỡ nợ.

Do đó, cuộc khủng hoảng COVID-19 có thể sẽ làm tổn hại đến triển vọng kinh tế dài hạn của Trung Quốc. Những nỗi bất bình ở trong nước đã bắt đầu lan rộng, ngay cả khi chúng ít rõ ràng khi nhìn từ bên ngoài.

Kiểm soát tài nguyên là điều kiện tiên quyết cho quyền lực. Nhưng, như lý thuyết quan hệ quốc tế nhắc nhở chúng ta, việc triển khai sức mạnh ra bên ngoài lãnh thổ đòi hỏi phải có chút ít sự đoàn kết và nhất trí trong nội bộ. Xã hội yếu kém, rạn nứt thì cho dù quốc gia giàu có đến đâu cũng không thể tạo ra ảnh hưởng chiến lược hoặc nắm giữ vai trò lãnh đạo quốc tế. 

Chúng ta đã sống một thời gian trong thế giới lưỡng cực G-2, nơi Mỹ và Trung Quốc thể hiện sự lãnh đạo yếu kém. Cả hai quốc gia này đã và đang mang đến cho cộng đồng toàn cầu "những điều tệ hại" như chiến tranh thương mại và làm xói mòn các tổ chức quốc tế, thay vì các hàng hóa công cộng như sự ổn định, các thị trường và nền tài chính rộng mở.

Bằng cách làm suy yếu thêm sự gắn kết nội bộ giữa các cường quốc hàng đầu thế giới, cuộc khủng hoảng do đại dịch COVID-19 gây ra có nguy cơ khiến thế giới trở nên hỗn loạn, bất ổn và dễ xảy ra xung đột hơn. Sự kết thúc ở châu Âu, Mỹ và Trung Quốc sẽ dẫn tới những khả năng địa chính trị nghiệt ngã như vậy.

Thống kê tình hình dịch bệnh COVID-19

VIỆT NAM

1141

CA NHIỄM

35

CA TỬ VONG

1046

CA PHỤC HỒI

THẾ GIỚI

40.891.243

CA NHIỄM

1.126.584

CA TỬ VONG

30.494.967

CA PHỤC HỒI

Nơi khởi bệnh Nhiễm bệnh Tử vong Phục hồi
Đà Nẵng 394 31 360
Hà Nội 163 0 162
Quảng Nam 102 3 98
Hồ Chí Minh 82 0 77
Bà Rịa - Vũng Tàu 48 0 47
Bạc Liêu 48 0 41
Thái Bình 31 0 31
Hải Dương 27 0 25
Ninh Bình 24 0 23
Khánh Hòa 22 0 18
Đồng Tháp 20 0 6
Vĩnh Phúc 19 0 19
Thanh Hóa 18 0 18
Quảng Ninh 16 0 11
Nam Định 12 0 8
Bắc Giang 10 0 10
Bình Thuận 9 0 9
Hưng Yên 8 0 6
Quảng Ngãi 7 0 7
Tây Ninh 7 0 7
Quảng Trị 7 1 5
Cần Thơ 7 0 5
Hoà Bình 6 0 6
Bình Dương 6 0 1
Hà Nam 5 0 5
Trà Vinh 5 0 5
Lạng Sơn 4 0 4
Đồng Nai 4 0 3
Hà Tĩnh 4 0 4
Hải Phòng 3 0 3
Thanh Hoá 3 0 2
Phú Thọ 3 0 3
Đắk Lắk 3 0 3
Ninh Thuận 2 0 2
Lào Cai 2 0 2
Thừa Thiên Huế 2 0 2
Hà Giang 1 0 1
Bến Tre 1 0 1
Bắc Ninh 1 0 1
Thái Nguyên 1 0 1
Cà Mau 1 0 1
Kiên Giang 1 0 1
Lai Châu 1 0 1
Quốc Gia Nhiễm bệnh Tử vong Phục hồi
United States 8.477.082 225.633 5.516.324
India 7.648.248 115.938 6.791.102
Brazil 5.255.277 154.327 4.681.659
Russia 1.431.635 24.635 1.085.608
Spain 1.029.668 34.210 0
Argentina 1.002.662 26.716 803.965
Colombia 965.883 29.102 867.961
France 910.277 33.623 105.935
Peru 870.876 33.820 784.056
Mexico 854.926 86.338 623.494
United Kingdom 762.542 43.967 0
South Africa 705.254 18.492 635.257
Iran 539.670 31.034 434.676
Chile 494.478 13.702 466.643
Iraq 434.598 10.366 366.134
Italy 434.449 36.705 255.005
Bangladesh 391.586 5.699 307.141
Germany 377.278 9.924 298.300
Indonesia 368.842 12.734 293.653
Philippines 360.775 6.690 310.642
Turkey 351.413 9.445 306.939
Saudi Arabia 342.968 5.217 329.270
Pakistan 324.077 6.673 308.020
Ukraine 309.107 5.786 129.533
Israel 305.993 2.278 280.849
Netherlands 244.391 6.814 0
Belgium 230.480 10.443 21.214
Canada 203.046 9.792 171.239
Poland 192.539 3.721 95.956
Czech Republic 188.773 1.600 75.645
Romania 186.254 5.996 134.395
Morocco 179.003 3.027 148.838
Ecuador 154.115 12.404 134.187
Bolivia 139.890 8.502 104.957
Nepal 139.129 765 96.609
Qatar 129.671 224 126.650
Panama 125.181 2.574 101.545
Dominican Republic 121.973 2.204 99.271
Kuwait 117.718 714 109.198
United Arab Emirates 117.594 470 110.313
Oman 111.033 1.122 96.949
Kazakhstan 109.623 1.768 105.145
Sweden 106.380 5.922 0
Egypt 105.547 6.130 98.314
Portugal 103.736 2.213 61.898
Guatemala 102.219 3.546 91.604
Costa Rica 97.075 1.204 59.580
Japan 93.480 1.676 86.513
Ethiopia 90.490 1.371 43.638
Honduras 89.381 2.576 35.398
Belarus 88.909 937 80.503
Venezuela 87.161 741 80.316
Switzerland 86.167 2.145 54.600
China 85.704 4.634 80.812
Bahrain 78.224 304 74.683
Moldova 67.958 1.617 49.083
Austria 67.451 914 51.407
Armenia 66.694 1.101 48.734
Uzbekistan 63.831 534 60.910
Lebanon 62.944 526 28.855
Nigeria 61.558 1.125 56.697
Singapore 57.921 28 57.819
Paraguay 55.452 1.207 36.663
Algeria 54.829 1.873 38.346
Kyrgyzstan 52.910 1.113 46.139
Ireland 52.256 1.865 23.364
Libya 50.906 746 27.832
Hungary 48.757 1.211 14.637
Palestine 48.129 421 41.455
Ghana 47.372 310 46.664
Azerbaijan 45.879 635 40.272
Kenya 45.647 842 32.522
Tunisia 42.727 687 5.032
Jordan 40.972 414 7.123
Afghanistan 40.357 1.499 33.790
Myanmar 38.502 945 18.874
Serbia 36.608 780 31.536
Denmark 36.373 688 29.998
Bosnia Herzegovina 35.389 1.017 25.560
El Salvador 31.975 929 27.453
Slovakia 31.400 98 8.004
Bulgaria 30.527 1.008 17.153
Australia 27.429 905 25.126
Croatia 26.863 382 20.962
Greece 26.469 528 9.989
South Korea 25.333 447 23.466
Macedonia 24.196 850 17.673
Malaysia 22.225 193 14.351
Cameroon 21.506 424 20.117
Ivory Coast 20.324 121 20.029
Georgia 19.857 158 8.666
Albania 17.651 458 10.225
Madagascar 16.810 238 16.215
Norway 16.679 278 11.863
Zambia 15.982 346 15.038
Montenegro 15.892 247 11.581
Senegal 15.459 320 13.922
Slovenia 14.473 192 6.572
Finland 13.849 351 9.100
Sudan 13.724 836 6.764
Namibia 12.326 131 10.426
Guinea 11.538 70 10.447
Luxembourg 11.241 136 8.471
Maldives 11.232 37 10.201
Mozambique 11.190 78 9.007
Congo [DRC] 11.052 303 10.357
Uganda 10.788 97 7.066
Tajikistan 10.574 80 9.617
French Guiana 10.268 69 9.995
Haiti 8.976 231 7.303
Gabon 8.884 54 8.452
Jamaica 8.374 174 4.002
Zimbabwe 8.159 232 7.683
Lithuania 7.928 118 3.276
Angola 7.829 248 3.031
Cape Verde 7.800 87 6.620
Mauritania 7.621 163 7.355
Guadeloupe 7.122 96 2.199
Cuba 6.305 127 5.806
Bahamas 5.923 124 3.525
Malawi 5.861 182 4.757
Sri Lanka 5.811 13 3.457
Swaziland 5.788 116 5.427
Botswana 5.609 21 915
Djibouti 5.469 61 5.379
Nicaragua 5.353 154 4.225
Trinidad and Tobago 5.298 97 3.696
Hong Kong 5.262 105 4.996
Democratic Republic Congo Brazzaville 5.156 92 3.887
Syria 5.134 251 1.565
Suriname 5.133 109 4.959
Equatorial Guinea 5.074 83 4.954
Rwanda 4.992 34 4.797
Réunion 4.921 17 4.445
Malta 4.871 46 3.282
Central African Republic 4.856 62 1.924
French Polynesia 4.548 16 3.202
Aruba 4.334 34 4.040
Iceland 4.193 11 2.930
Mayotte 4.159 43 2.964
Estonia 4.127 71 3.270
Somalia 3.890 99 3.089
Guyana 3.765 111 2.749
Thailand 3.700 59 3.491
Gambia 3.649 118 2.649
Andorra 3.623 62 2.273
Latvia 3.609 47 1.341
Mali 3.407 132 2.588
South Sudan 2.847 55 1.290
Belize 2.833 45 1.692
Cyprus 2.687 25 1.444
Uruguay 2.560 51 2.121
Benin 2.496 41 2.330
Guinea-Bissau 2.403 41 1.818
Burkina Faso 2.387 65 1.802
Sierra Leone 2.331 73 1.760
Martinique 2.257 24 98
Togo 2.071 51 1.541
Yemen 2.057 597 1.338
Lesotho 1.918 43 961
New Zealand 1.887 25 1.829
Chad 1.390 93 1.194
Liberia 1.381 82 1.271
Niger 1.211 69 1.128
Vietnam 1.141 35 1.046
Sao Tome and Principe 933 15 898
Channel Islands 768 48 659
San Marino 766 42 688
Curaçao 759 1 466
Sint Maarten 756 22 675
Diamond Princess 712 13 659
Turks and Caicos 698 6 689
Gibraltar 608 0 471
Papua New Guinea 581 7 541
Burundi 550 1 497
Taiwan 543 7 495
Saint Martin 531 8 380
Tanzania 509 21 183
Comoros 504 7 494
Faeroe Islands 488 0 472
Eritrea 452 0 388
Mauritius 419 10 379
Isle of Man 348 24 321
Bhutan 330 0 301
Mongolia 326 0 312
Cambodia 285 0 280
Monaco 268 2 222
Liechtenstein 235 1 142
Cayman Islands 235 1 212
Barbados 222 7 203
Bermuda 185 9 172
Caribbean Netherlands 150 3 121
Seychelles 149 0 148
Brunei 147 3 143
Antigua and Barbuda 119 3 101
St. Barth 72 0 55
British Virgin Islands 71 1 70
Saint Vincent and the Grenadines 67 0 64
Macau 46 0 46
Saint Lucia 36 0 27
Dominica 33 0 29
Fiji 32 2 30
Timor-Leste 29 0 28
New Caledonia 27 0 27
Grenada 27 0 24
Vatican City 27 0 15
Laos 23 0 22
Saint Kitts and Nevis 19 0 19
Greenland 16 0 14
Saint Pierre Miquelon 16 0 12
Falkland Islands 13 0 13
Montserrat 13 1 12
Western Sahara 10 1 8
MS Zaandam 9 2 0
Solomon Islands 3 0 0
Anguilla 3 0 3
Wallis and Futuna 1 0 0
Dữ liệu trên được thống kê theo nguồn https://corona.kompa.ai/, https://ncov.moh.gov.vn/

(Nguồn: TTXVN)

Từ khóa:
id news:201751