Vàng Mua Bán
SJC HN 48,450 48,820
SJC HCM 48,450 48,800
DOJI AVPL / HN 48,400 48,600
DOJI AVPL / HCM 48,400 48,700
Ngoại tệ Mua tiền mặt Bán
USD 23,140.00 23,170.00
EUR 25,435.98 25,692.91
GBP 28,410.58 28,697.56
JPY 206.52 208.61
Chứng khoán
VNIndex 886.53 5.36 0.6%
HNX 116.98 0.49 0.42%
UPCOM 56.33 0.35 0.62%

Mối đe dọa từ sự suy yếu của các cường quốc sau khủng hoảng COVID-19

CHẤN HƯNG (t/h) 07:50 | 11/05/2020

Cuộc khủng hoảng do đại dịch COVID-19 dự báo trước 3 bước ngoặt ở châu Âu, Mỹ và Trung Quốc. Sau đại dịch COVID-19, cả 3 thế lực này sẽ bị suy yếu từ bên trong, từ đó khả năng lãnh đạo toàn cầu của họ bị suy giảm.

Đó là sự chấm dứt của kế hoạch hội nhập châu Âu; sự kết thúc của một nước Mỹ thống nhất, thực dụng và sự kết thúc của khế ước xã hội ngầm giữa nhà nước và người dân ở Trung Quốc. Do đó, sau đại dịch COVID-19, cả 3 thế lực này sẽ bị suy yếu từ bên trong, từ đó khả năng lãnh đạo toàn cầu của họ bị suy giảm.

Bắt đầu với châu Âu. Cũng như cuộc khủng hoảng tại khu vực này giai đoạn 2010-2012, đường đứt gãy của khối hiện nay chạy qua Italy. Kiệt quệ sau hàng thập kỷ phát triển năng động và nền tài chính mong manh, vấn đề này quá nghiêm trọng đến nỗi châu Âu không thể cứu vãn và cũng quá quan trọng tới nỗi không thể để thất bại.

Trong đại dịch, người Italy đã cảm thấy họ bị các đối tác châu Âu bỏ rơi khi cuộc khủng hoảng liên quan tới sự tồn vong của họ đang diễn ra, tạo ra "mảnh đất màu mỡ" cho các chính trị gia dân túy khai thác. Hình ảnh thi thể các nạn nhân của COVID-19 ở Begamo được bọc trong các túi đựng và được đoàn xe quân sự chở đi an táng mà không có người đi cùng sẽ còn khắc sâu trong tâm trí người dân Italy. 

COVID-19 đã phơi bày những bất ổn ở châu Âu.
COVID-19 đã phơi bày những bất ổn ở châu Âu.

Trong khi đó, khi phát biểu về việc làm thế nào để giúp các quốc gia thành viên bị đại dịch, giới tinh hoa kỹ trị của Liên minh châu Âu lại một lần nữa sa đà vào "một loạt chữ cái thể chế" - ECB, ESM, OMT, MFF và PEPP - những từ vốn đã trở thành ngôn ngữ mặc định của họ.

Các nhà lãnh đạo của lục địa đã chùn bước và do dự, từ câu nói có vẻ bị hớ của chủ tịch ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) Christine Lagarde hồi tháng 3/2020 - khi bà nói rằng ECB không phải ở đây để thu hẹp chênh lệch chi phí đi vay giữa các quốc gia thành viên, đến các cuộc cãi vã về vấn đề biến các khoản nợ riêng thành nợ chung và quỹ cứu trợ COVID-19, và cả sự thay đổi dần dần một cách miễn cưỡng của thỏa thuận mới nhất.

Và, ngay cả khi đạt được những tiến bộ hạn chế, tính bảo thủ trong bản năng của Đức - được minh chứng gần đây nhất bởi phán quyết của tòa án Hiến pháp Liên bang Đức về các hành động của ECB -  luôn luôn tìm cách làm suy yếu tinh thần hội nhập.

Giả sử rằng các nền kinh tế thành công vốn là cốt lõi của EU có thể phục hồi sau khủng hoảng trong khi những nền kinh tế ngoại vi bị lung lay - và điều này nhiều khả năng sẽ xảy ra. Không có kế hoạch hội nhập chính trị nào có thể tồn tại khi các quốc gia vốn luôn thuộc tầng lớp dưới không được chia sẻ sự thịnh vượng với các nước láng giềng khi tình hình còn tốt đẹp, và bị bỏ rơi khi tai họa xảy ra.

Trong khi đó, sự suy yếu của Mỹ bị thổi phồng và bị hoài nghi. Ngay cả trước cuộc khủng hoảng COVID-19, các thể chế chủ chốt của Mỹ đã báo hiệu sự sa sút: nhiệm kỳ tổng thống hành động khó kiểm soát của Donald Trump, một Quốc hội có sự sắp xếp đảng phái không thỏa đảng, Tòa án Tối cao bị chính trị hóa, chủ nghĩa liên bang rạn nứt và các thể chế lập pháp bị kiểm soát (với Cục Dự trữ Liên bang Mỹ là một ngoại lệ nổi bật).

Nhiều người Mỹ trong thâm tâm nhận thấy sự sa sút này, nhưng bác bỏ các quan điểm cho rằng nước Mỹ đang suy giảm sức mạnh. Họ vẫn tin rằng mạng lưới các tổ chức phi nhà nước và những sức mạnh ngầm - bao gồm các trường đại học, truyền thông, tinh thần khởi nghiệp và năng lực công nghệ, cũng như vị thế của đồng USD trên toàn cầu - tạo ra khả năng phục hồi mà nước Mỹ cần để duy trì địa vị của mình.

Nhưng cho đến nay, quốc gia giàu nhất thế giới vẫn là nước đối phó với đại dịch tệ nhất. Mặc dù dân số Mỹ chiếm chưa tới 5% dân số thế giới, nhưng hiện tại Mỹ đã chiếm khoảng 24% tổng số ca tử vong ở những người đã được xác nhận nhiễm COVID-19 và 32% tính cả các trường hợp chưa được xét nghiệm.

Do đó, uy tín và sự lãnh đạo toàn cầu của Mỹ đã liên tục bị tổn hại nặng nề bởi hành động xâm phạm kiểu đế quốc (chiến tranh Iraq), một hệ thống kinh tế gian lận (khủng hoảng tài chính toàn cầu), rối loạn chính trị (nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump), và hiện nay là khả năng đối phó với dịch COVID-19 một cách kém cỏi của Mỹ khiến nhiều người phải ngạc nhiên. Những đòn giáng liên tiếp này đang gây ảnh hưởng nghiêm trọng, mặc dù nó chưa gây tai họa chết người.

    Mọi người xếp hàng nhận thực phẩm tại Harlem's Community Kitchen và Food Pantry của Ngân hàng Thực phẩm ở New York trong khi dịch bệnh COVID-19 hoành hành. Ảnh: REUTERS

Mọi người xếp hàng nhận thực phẩm tại Harlem's Community Kitchen và Food Pantry của Ngân hàng Thực phẩm ở New York trong khi dịch bệnh COVID-19 hoành hành. Ảnh: REUTERS

Rất nhiều trong số những vấn đề kể trên hóa ra lại xuất phát từ sự chia rẽ sâu sắc và độc hại trong xã hội Mỹ. Quả thực như vậy, Tổng thống Trump đang kích động những người ủng hộ ông nổi dậy. Đến tháng 11 tới, ngay cả tiêu chí dân chủ cơ bản là tổ chức các cuộc bầu cử tự do và công bằng cuối cùng cũng có thể bị bỏ qua.

Tất nhiên, sẽ là quá vội vàng và gây hoang mang khi đánh giá rằng thất bại sâu rộng của Mỹ trong việc đối phó với khủng hoảng COVID-19 sẽ đe dọa nền dân chủ và sự tồn tại của nhà nước Mỹ. Tuy nhiên, việc khăng khăng tin vào chủ nghĩa ngoại lệ Mỹ ở một thời điểm như hiện nay có vẻ như sẽ là sự phủ nhận nguy hiểm.

Đăng ký nhận bản tin hàng ngày

Bạn đã đăng ký nhận bản tin thàng công.

Cuối cùng là Trung Quốc. Kể từ thời Đặng Tiểu Bình, đất nước đã phát triển dựa trên một thỏa thuận ngầm đơn giản: Công dân giữ im lặng về vấn đề chính trị, chấp nhận bị hạn chế sự tự do và các quyền tự do, và nhà nước - nằm dưới sự kiểm soát chặt chẽ của Đảng cộng sản Trung Quốc - bảo đảm trật tự và sự thịnh vượng ngày càng đi lên. Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng COVID-19 đe dọa thỏa thuận lớn này theo hai cách.

Thứ nhất, chính quyền Trung Quốc đã xử lý đại dịch một cách tệ hại thời điểm đầu, đặc biệt việc họ lấp liếm sự thật về đại dịch COVID-19 bùng phát ở Vũ Hán làm dấy lên sự nghi ngờ về năng lực của chế độ Bắc Kinh.

Xét cho cùng, thỏa thuận xã hội có vẻ kém hấp dẫn nếu nhà nước không thể đảm bảo cho công dân phúc lợi cơ bản, bao gồm cả chính cuộc sống của họ. Số ca tử vong vì COVID-19 thực sự của Trung Quốc, gần như chắc chắn cao hơn con số chính quyền đang thừa nhận, cuối cùng sẽ được đưa ra ánh sáng.

Và sự tương phản rõ rệt giữa phản ứng của Bắc Kinh với phản ứng mẫu mực đối với đại dịch của các xã hội tự do hơn là Đài Loan và Hong Kong cũng sẽ được phơi bày.

Thứ hai, đại dịch có thể dẫn đến sức ép từ bên ngoài trong lĩnh vực thương mại, đầu tư và tài chính. Nếu thế giới mất cân bằng do COVID-19, các quốc gia khác gần như chắc chắn sẽ tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, từ đó cơ hội thương mại của Trung Quốc sẽ bị thu hẹp. Tương tự, nhiều công ty Trung Quốc sẽ bị chặn đầu tư ra nước ngoài, và không chỉ vì lí do an ninh - như Ấn Độ gần đây đã phát đi tín hiệu.

    Tác động của COVID-19 khiến số người thất nghiệp ở Trung Quốc đang phình to. Minh họa: SCMP

Tác động của COVID-19 khiến số người thất nghiệp ở Trung Quốc đang phình to. Minh họa: SCMP

Sáng kiến "Vành đai và Con đường" của Trung Quốc - nỗ lực đáng khen ngợi của Bắc Kinh để tăng cường sức mạnh mềm bằng cách xây dựng cơ sở hạ tầng thương mại và truyền thông từ châu Á đến châu Âu - có nguy cơ bị đổ vỡ khi những quốc gia nghèo tham gia bị tàn phá bởi đại dịch bắt đầu vỡ nợ.

Do đó, cuộc khủng hoảng COVID-19 có thể sẽ làm tổn hại đến triển vọng kinh tế dài hạn của Trung Quốc. Những nỗi bất bình ở trong nước đã bắt đầu lan rộng, ngay cả khi chúng ít rõ ràng khi nhìn từ bên ngoài.

Kiểm soát tài nguyên là điều kiện tiên quyết cho quyền lực. Nhưng, như lý thuyết quan hệ quốc tế nhắc nhở chúng ta, việc triển khai sức mạnh ra bên ngoài lãnh thổ đòi hỏi phải có chút ít sự đoàn kết và nhất trí trong nội bộ. Xã hội yếu kém, rạn nứt thì cho dù quốc gia giàu có đến đâu cũng không thể tạo ra ảnh hưởng chiến lược hoặc nắm giữ vai trò lãnh đạo quốc tế. 

Chúng ta đã sống một thời gian trong thế giới lưỡng cực G-2, nơi Mỹ và Trung Quốc thể hiện sự lãnh đạo yếu kém. Cả hai quốc gia này đã và đang mang đến cho cộng đồng toàn cầu "những điều tệ hại" như chiến tranh thương mại và làm xói mòn các tổ chức quốc tế, thay vì các hàng hóa công cộng như sự ổn định, các thị trường và nền tài chính rộng mở.

Bằng cách làm suy yếu thêm sự gắn kết nội bộ giữa các cường quốc hàng đầu thế giới, cuộc khủng hoảng do đại dịch COVID-19 gây ra có nguy cơ khiến thế giới trở nên hỗn loạn, bất ổn và dễ xảy ra xung đột hơn. Sự kết thúc ở châu Âu, Mỹ và Trung Quốc sẽ dẫn tới những khả năng địa chính trị nghiệt ngã như vậy.

Thống kê tình hình dịch bệnh COVID-19

VIỆT NAM

328

CA NHIỄM

0

CA TỬ VONG

298

CA PHỤC HỒI

THẾ GIỚI

6.511.982

CA NHIỄM

386.073

CA TỬ VONG

2.807.644

CA PHỤC HỒI

Nơi khởi bệnh Nhiễm bệnh Tử vong Phục hồi
Hà Nội 112 0 81
Hồ Chí Minh 56 0 54
Vĩnh Phúc 19 0 14
Ninh Bình 13 0 11
Bình Thuận 9 0 9
Quảng Ninh 7 0 7
Đà Nẵng 6 0 6
Hà Nam 4 0 4
Đồng Tháp 4 0 4
Hà Tĩnh 4 0 3
Bắc Giang 4 0 4
Thanh Hoá 3 0 2
Tây Ninh 3 0 3
Bạc Liêu 3 0 3
Quảng Nam 3 0 3
Cần Thơ 2 0 2
Ninh Thuận 2 0 2
Lào Cai 2 0 2
Thừa Thiên Huế 2 0 2
Trà Vinh 2 0 2
Hà Giang 1 0 0
Bắc Ninh 1 0 1
Đồng Nai 1 0 0
Bến Tre 1 0 1
Hải Dương 1 0 1
Khánh Hoà 1 0 1
Lai Châu 1 0 1
Hưng Yên 1 0 1
Thái Nguyên 1 0 0
Quốc Gia Nhiễm bệnh Tử vong Phục hồi
US 1.851.520 107.175 479.258
Brazil 584.016 32.548 238.617
Russia 431.715 5.208 195.559
United Kingdom 281.270 39.811 1.212
Spain 240.326 27.128 150.376
Italy 233.836 33.601 160.938
India 216.919 6.088 104.107
France 188.802 29.024 69.573
Germany 184.121 8.602 167.453
Peru 178.914 4.894 72.319
Turkey 166.422 4.609 130.852
Iran 160.696 8.012 125.206
Chile 113.628 1.275 21.605
Mexico 101.238 11.729 72.680
Canada 94.641 7.579 51.506
Saudi Arabia 91.182 579 68.159
Pakistan 85.264 1.770 30.128
China 84.160 4.638 79.404
Qatar 62.160 45 37.542
Belgium 58.685 9.522 15.959
Bangladesh 55.140 746 11.590
Netherlands 46.939 5.996 180
Belarus 45.116 248 20.171
Ecuador 40.966 3.486 20.019
Sweden 40.803 4.542 0
South Africa 37.525 792 19.682
Singapore 36.405 24 23.582
United Arab Emirates 36.359 270 19.153
Colombia 33.466 1.099 12.319
Portugal 33.261 1.447 20.079
Switzerland 30.893 1.921 28.600
Kuwait 29.359 230 15.750
Egypt 28.615 1.088 7.350
Indonesia 28.233 1.698 8.406
Ukraine 25.385 742 10.838
Ireland 25.111 1.659 22.698
Poland 24.687 1.115 12.014
Philippines 19.748 974 4.153
Romania 19.669 1.296 13.800
Argentina 19.268 583 5.896
Dominican Republic 18.040 516 11.224
Israel 17.377 291 14.983
Afghanistan 17.267 294 1.522
Japan 16.867 905 14.702
Austria 16.771 670 15.672
Panama 14.609 357 9.519
Oman 13.537 67 2.845
Bahrain 12.815 20 7.410
Kazakhstan 12.067 48 6.240
Denmark 11.971 580 10.750
Bolivia 11.638 400 1.507
Korea, South 11.629 273 10.499
Serbia 11.523 245 6.852
Nigeria 11.166 315 3.329
Armenia 10.524 170 3.454
Algeria 9.733 673 6.218
Czechia 9.438 325 6.749
Moldova 8.795 310 4.863
Ghana 8.548 38 3.132
Norway 8.477 237 7.727
Iraq 8.168 256 4.095
Malaysia 7.970 115 6.531
Morocco 7.922 206 6.866
Australia 7.240 102 6.649
Finland 6.911 321 5.500
Cameroon 6.585 200 3.676
Azerbaijan 6.260 76 3.665
Guatemala 5.760 143 929
Honduras 5.690 234 617
Sudan 5.499 314 1.711
Tajikistan 4.191 48 2.347
Luxembourg 4.024 110 3.861
Djibouti 3.935 26 1.636
Guinea 3.933 23 2.332
Senegal 3.932 45 2.063
Hungary 3.931 534 2.190
Uzbekistan 3.843 16 3.014
Congo (Kinshasa) 3.495 75 492
Cote d'Ivoire 3.110 35 1.530
Thailand 3.101 58 2.968
Greece 2.937 179 1.374
Gabon 2.902 20 801
El Salvador 2.705 51 1.186
Haiti 2.640 50 24
Bulgaria 2.560 146 1.206
Bosnia and Herzegovina 2.551 157 1.939
North Macedonia 2.492 145 1.605
Nepal 2.300 9 278
Croatia 2.246 103 2.095
Kenya 2.216 74 553
Somalia 2.146 79 406
Cuba 2.107 83 1.830
Venezuela 1.952 20 334
Kyrgyzstan 1.899 20 1.292
Estonia 1.880 69 1.650
Maldives 1.850 7 644
Iceland 1.806 10 1.794
Sri Lanka 1.749 11 836
Lithuania 1.684 71 1.260
Slovakia 1.525 28 1.375
New Zealand 1.504 22 1.481
Ethiopia 1.486 17 246
Slovenia 1.477 109 1.358
Mali 1.386 79 788
Guinea-Bissau 1.339 8 53
Equatorial Guinea 1.306 12 200
Lebanon 1.256 27 724
Albania 1.184 33 898
Central African Republic 1.173 4 23
Costa Rica 1.157 10 685
Kosovo 1.142 30 871
Nicaragua 1.118 46 370
Zambia 1.089 7 912
Tunisia 1.087 49 965
Latvia 1.079 24 760
Paraguay 1.070 11 511
South Sudan 994 10 6
Niger 961 65 857
Cyprus 958 17 790
Sierra Leone 909 47 491
Madagascar 908 6 195
Burkina Faso 884 53 753
Andorra 851 51 735
Uruguay 828 23 698
Chad 820 66 590
Georgia 800 13 640
Jordan 757 9 561
Mauritania 745 34 57
Diamond Princess 712 13 651
San Marino 674 42 391
Malta 622 9 562
Congo (Brazzaville) 611 20 179
Jamaica 591 10 361
Tanzania 509 21 183
Uganda 507 0 82
Sao Tome and Principe 484 12 68
Cabo Verde 477 5 238
West Bank and Gaza 457 3 372
Togo 452 13 236
Taiwan* 443 7 428
Yemen 419 95 17
Rwanda 397 2 271
Malawi 369 4 51
Mauritius 335 10 322
Vietnam 328 0 302
Montenegro 324 9 315
Liberia 316 28 169
Mozambique 316 2 109
Eswatini 295 3 201
Benin 244 3 148
Burma 233 6 145
Zimbabwe 222 4 29
Libya 196 5 52
Mongolia 186 0 65
Guyana 153 12 70
Brunei 141 2 138
Comoros 132 2 27
Cambodia 125 0 123
Syria 123 6 53
Trinidad and Tobago 117 8 108
Bahamas 102 11 55
Monaco 99 4 90
Barbados 92 7 81
Angola 86 4 18
Liechtenstein 82 1 55
Suriname 74 1 9
Burundi 63 1 33
Bhutan 47 0 9
Botswana 40 1 23
Eritrea 39 0 39
Antigua and Barbuda 26 3 20
Saint Vincent and the Grenadines 26 0 15
Gambia 26 1 20
Namibia 25 0 16
Timor-Leste 24 0 24
Grenada 23 0 18
Laos 19 0 18
Saint Lucia 18 0 18
Belize 18 2 16
Dominica 18 0 16
Fiji 18 0 15
Saint Kitts and Nevis 15 0 15
Holy See 12 0 2
Seychelles 11 0 11
MS Zaandam 9 2 0
Western Sahara 9 1 6
Papua New Guinea 8 0 8
Lesotho 4 0 2
Dữ liệu trên được thống kê theo nguồn https://corona.kompa.ai/

(Nguồn: TTXVN)

Từ khóa:
id news:201751