Giá vàng Mua Bán
Vàng SJC 41.44 41.74
Vàng nữ trang 24 K 40.92 41.72
Tỷ giá VND
EUR Euro 26.513,09
JPY Yên Nhật 214,51
USD Đô Mỹ 23.265,00
Chứng khoán
VNIndex 987.19 3.63 0.37%
HNX 104.49 0.48 0.46%
UPCOM 56.6 0.14 0.24%

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung trên đất châu Phi

MINH TUẤN 16:54 | 09/10/2019

Ngoài cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung được cả thế giới đều biết, hai quốc gia này cũng đang tìm cách gia tăng ảnh hưởng của mình trên đất châu Phi.

Các chuyên gia cho biết, cuộc chiến giành ảnh hưởng chính trị và kinh tế giữa Mỹ Trung Quốc đang diễn ra trên khắp châu Phi và sự hiện diện ngày càng tăng của Bắc Kinh đang gây phiền hà cho các nhà hoạch định chính sách phương Tây.

Châu Phi đã trở thành khu vực đô thị hóa nhanh nhất trên hành tinh và Trung Quốc đã nắm bắt cơ hội xây nhiều cơ sở hạ tầng tại đây nhằm nới rộng cái gọi là "biên giới mới". Châu Phi tự hào khi có 7 trong số 20 nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất thế giới năm 2017, theo dữ liệu từ IMF (Quỹ tiền tệ quốc tế).

Các công ty Trung Quốc đã tích cực xây dựng các cảng, đường bộ và đường sắt sẽ củng cố sự hội nhập và thương mại giữa các quốc gia châu Phi, theo kế hoạc của Hiệp định thương mại tự do lục địa châu Phi (AfCFTA). AfCFTA là thoả thuận của 55 quốc gia thành viên Liên minh châu Phi vào khu vực thương mại tự do lớn nhất thế giới, trải rộng 1,2 tỷ người.

Cuộc chiến thương mại Mỹ-Trung trên đất châu Phi

Thương mại Mỹ-Châu Phi đã giảm trong những năm gần đây, trong khi Trung Quốc hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Châu Phi. Từ năm 2002 đến 2008, sau khi ký Đạo luật Cơ hội và Tăng trưởng Châu Phi (AGOA), miễn thuế cho 6.500 sản phẩm của các quốc gia châu Phi có đủ điều kiện vào Mỹ, thương mại giữa Mỹ và Châu Phi đã tăng lên 100 tỷ USD.

Nhưng tổng giá trị thương mại châu Phi với Mỹ năm 2017 chỉ là 39 tỷ USD, khiến họ trở thành đối tác thương mại lớn thứ ba của Châu Phi sau Trung Quốc và Liên minh châu Âu, theo số liệu do USAID của Mỹ tổng hợp.

Giá trị thương mại Trung Quốc-Châu Phi năm 2017 là 148 tỷ USD, giảm từ mức cao 215 tỷ USD năm 2014. Theo thống kê của Tổng cục Hải quan Trung Quốc, trong nửa đầu năm 2019, tổng khối lượng xuất nhập khẩu của Trung Quốc với Châu Phi là 101,86 tỷ USD, tăng 2,9% so với cùng kỳ năm trước.

Tổng giá trị đầu tư và xây dựng của Trung Quốc tại châu Phi vào khoảng 2 nghìn tỷ USD kể từ năm 2005, theo Tổ chức theo dõi đầu tư toàn cầu của Viện doanh nghiệp Mỹ (AEI).

Trung Quốc gần đây đã ra mắt quỹ cơ sở hạ tầng Vành đai và Con đường trị giá 1 tỷ USD cho châu Phi, và năm ngoái đã cung cấp gói viện trợ châu Phi trị giá 60 tỷ USD, tiếp tục củng cố ảnh hưởng kinh tế mạnh mẽ của Trung Quốc tại châu Phi.

Nhà ngoại giao hàng đầu của Washington, ông Tibor Nagy, đã tìm cách giải quyết vấn đề và khôi phục ảnh hưởng ở một phần của thế giới nơi Mỹ và châu Âu, đặc biệt là Pháp, không phải đối mặt với sự cạnh tranh thực sự về ảnh hưởng chính trị hoặc kinh tế trong những thập kỷ gần đây.

Tái tạo thương mại

Nagy, trợ lý bộ trưởng ngoại giao Mỹ, gần đây đã nói với BBC rằng, Trung Quốc là người duy nhất gõ cửa để tiến vào thị trường châu Phi.

"Giao thương giữa Châu Phi và hầu hết các nước Châu Âu đã giảm từ năm 2010 đến 2017", Judd Devermont nói với CNBC qua email.

Ngoại trừ Trung Quốc, các quốc gia châu Phi khu vực cận Sahara chỉ có giao dịch thương mại tăng trưởng với một số quốc gia mới nổi bao gồm Nga, Thái Lan, Thổ Nhĩ Kỳ và Indonesia.

Devermont cho biết Tập đoàn Tài chính Phát triển Quốc tế, với thẩm quyền vốn chủ sở hữu và vốn đầu tư cao hơn, sẽ giúp xúc tác cho khu vực tư nhân của Mỹ, trong khi các sáng kiến ​​như Thịnh vượng Châu Phi hứa sẽ hiện đại hóa và điều phối các nguồn lực của Mỹ.

"Tuy nhiên, Mỹ cần phải làm nhiều hơn để thuyết phục các công ty Mỹ vẫn còn lúng túng, hoài nghi hoặc không hiểu biết về đầu tư vào khu vực này", ông Devermont nói thêm.

"Đặc biệt, cần xác định và thúc đẩy các lĩnh vực mà các doanh nghiệp Mỹ có lợi thế cạnh tranh".

Cuộc cạnh tranh giữ Mỹ-Trung trên châu Phi

Devermont cũng cho biết rằng, sự thống trị của Trung Quốc về cơ sở hạ tầng ở châu Phi có một số mặt tích cực cho doanh nghiệp Mỹ. Đặc biệt là khi các dự án này sẽ hộ trợ các doanh nghiệp phụ thuộc vào mạng lưới giao thông đường bộ để di chuyển sản phẩm và tiếp cận người tiêu dùng, khi các quốc gia châu Phi có mật độ đường sắt và đường bộ thấp nhất trên thế giới.

Diễn đàn hợp tác Trung Quốc-Châu Phi tháng 9/2018 tại Bắc Kinh, Trung Quốc
Diễn đàn hợp tác Trung Quốc-Châu Phi tháng 9/2018 tại Bắc Kinh, Trung Quốc

Tuy nhiên, ông cho rằng các công ty Trung Quốc không sẵn sàng tham gia vào luật chống tham nhũng, luật môi trường và luật lao động khi làm việc với chính phủ châu Phi, họ ít quan tâm đến việc tuân thủ đến các tiêu chuẩn quốc tế.

"Ngoài ra còn có một rủi ro là các dự án và tài chính của Trung Quốc sẽ ngăn các công ty nước ngoài khác cạnh tranh với các cơ hội thương mại tiếp theo, về cơ bản áp đặt một bó buộc lên các chính phủ châu Phi chỉ hợp tác làm ăn với các công ty Trung Quốc", ông Devermont nói thêm.

Các mặt xấu trong việc đầu tư của Trung Quốc cũng đã được nêu ra. Một bài báo của New York Times vào cuối năm 2018 đã nêu bật các trường hợp tại các công ty Trung Quốc hoạt động ở Kenya.

Bắc Kinh cũng bị cáo buộc đã làm kiệt quệ các nước đang phát triển với khối lượng nợ đáng kể thông qua Sáng kiến ​​Vành đai và Con đường - dự án cơ sở hạ tầng khổng lồ đang tìm cách xây dựng đường sắt, đường bộ, đường biển và các tuyến đường khác trên khắp Trung Quốc, Trung Á, Châu Phi và Châu Âu.

Một lý do chính cho sự sụt giảm trong thương mại Mỹ-Châu Phi là sự thay đổi trong nhu cầu năng lượng của Mỹ. Vào thời kỳ đỉnh cao, Mỹ đã nhập khẩu 99,5 tỷ USD dầu khí từ lục địa này vào năm 2008. Năm 2018, con số này đã giảm xuống chỉ còn 17,6 tỷ USD.

Về xuất khẩu của Mỹ sang Châu Phi, ông cho biết một thách thức chính là chi phí tương đối cao của các sản phẩm xuất khẩu của Mỹ như ô tô, máy móc và máy bay, so với sản xuất hàng hóa của Trung Quốc đối với mức thu nhập tương đối đa dạng.

Từ khóa:
id news:186126