Bạn biết gì về cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, nó ảnh hưởng thế nào đến ông Trump?

Chủ nhật, 04/11/2018 | 22:09 GMT+7

CHẤN HƯNG (tổng hợp)

Tổng thống Donald Trump sẽ không có tên trong lá phiếu khi cử tri đi Mỹ đi bầu cử giữa kỳ vào ngày 6/11 tới, nhưng cuộc bầu cử này sẽ định hình 2 năm còn lại trong nhiệm kỳ tổng thống của ông. Vì thế, có nhiều lý do để ông Trump và đảng Cộng hòa của ông rất lo lắng về cuộc bầu cử này.

Các cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ diễn ra vào giữa nhiệm kỳ của tổng thống và thường được xem là phép thử đối với sự điều hành của ông chủ Nhà Trắng. Cuộc bầu giữa kỳ năm nay diễn ra vào ngày 6/11 (thứ Tư, ngày 7/11 theo giờ Việt Nam).

Các cử tri sẽ bỏ phiếu chọn 35 thượng nghị sĩ, 36 thống đốc bang và toàn bộ 435 thành viên của Hạ viện, cũng như các quan chức lập pháp địa phương.

Cuộc bầu cử giữa kỳ gây chú ý bởi nếu đảng Dân chủ giành lại quyền kiểm soát Hạ viện hoặc Thượng viện từ phe Cộng hòa, họ có thể hạn chế đáng kể những điều mà Tổng thống Trump muốn làm trong 2 năm cuối nhiệm kỳ.

Tại Hạ viện, các nhà phân tích dự đoán rằng hàng chục ghế có thể đổi chủ và phần lớn các ghế này hiện do đảng Cộng hòa nắm giữ.

Đảng Cộng hòa có lợi thế trong "cuộc chiến" tại Thượng viện vì chỉ có 9 ghế của họ sẽ được bầu lại, trong khi đảng Dân chủ sẽ bảo vệ 24 ghế của họ và 2 ghế độc lập.

Cuộc bầu cử giữa kỳ, đúng theo tên gọi, diễn ra vào thời điểm sau 2 năm đầu nhiệm kỳ của tổng thống. Cử tri sẽ bầu lại một loạt các vị trí chủ chốt như nghị sĩ lưỡng viện, thống đốc các bang, nhưng lá phiếu bầu tổng thống sẽ chỉ có vào năm bầu tổng thống (4 năm/lần).
Cuộc bầu cử giữa kỳ, đúng theo tên gọi, diễn ra vào thời điểm sau 2 năm đầu nhiệm kỳ của tổng thống. Cử tri sẽ bầu lại một loạt các vị trí chủ chốt như nghị sĩ lưỡng viện, thống đốc các bang, nhưng lá phiếu bầu tổng thống sẽ chỉ có vào năm bầu tổng thống (4 năm/lần).
Năm 2018, tại Thượng viện, 35 ghế trong tổng 100 sẽ được bầu lại. Còn tại Hạ viện, toàn bộ thành viên của Hạ viện với 435 nghị sĩ, sẽ được bầu lại. Sự khác biệt giữa số ghế bầu ở Thượng viện và Hạ viện xuất phát từ việc nhiệm kỳ của hạ nghị sĩ chỉ là 2 năm, còn thượng nghị sĩ là 6 năm.
Năm 2018, tại Thượng viện, 35 ghế trong tổng 100 sẽ được bầu lại. Còn tại Hạ viện, toàn bộ thành viên của Hạ viện với 435 nghị sĩ, sẽ được bầu lại. Sự khác biệt giữa số ghế bầu ở Thượng viện và Hạ viện xuất phát từ việc nhiệm kỳ của hạ nghị sĩ chỉ là 2 năm, còn thượng nghị sĩ là 6 năm.
  Cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra tại quốc hội sẽ quyết định đảng nào nắm quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện, từ đó định hình chính sách của Mỹ trong hai năm tiếp theo của tổng thống.

Cuộc bầu cử giữa kỳ diễn ra tại quốc hội sẽ quyết định đảng nào nắm quyền kiểm soát Hạ viện và Thượng viện, từ đó định hình chính sách của Mỹ trong hai năm tiếp theo của tổng thống.

Đảng nắm đa số tại quốc hội, cơ quan lập pháp, sẽ có ảnh hưởng lớn tới đường lối chính sách của Mỹ. Nếu đảng Dân chủ chiến thắng, họ sẽ cố gắng
Đảng nắm đa số tại quốc hội, cơ quan lập pháp, sẽ có ảnh hưởng lớn tới đường lối chính sách của Mỹ. Nếu đảng Dân chủ chiến thắng, họ sẽ cố gắng "cứu" Affordable Care Act (Đạo luật chăm sóc y tế phải chăng, còn gọi là Obamacare). Hiện đảng Dân chủ cần 23 ghế nữa ở Hạ viện và thêm 2 ghế ở Thượng viện để chiến thắng.
Số ghế tại Hạ viện được phân bổ cho các bang theo dân số, mỗi bang ít nhất một đại diện. Bầu cử quốc hội được tiến hành theo hình thức phổ thông, tức các cử tri bỏ phiếu, còn cuộc bầu cử tổng thống sẽ sử dụng phiếu đại cử tri đoàn, tức là người dân không bầu trực tiếp.
Số ghế tại Hạ viện được phân bổ cho các bang theo dân số, mỗi bang ít nhất một đại diện. Bầu cử quốc hội được tiến hành theo hình thức phổ thông, tức các cử tri bỏ phiếu, còn cuộc bầu cử tổng thống sẽ sử dụng phiếu đại cử tri đoàn, tức là người dân không bầu trực tiếp.
Tổng thống Donald Trump góp mặt trong nhiều chiến dịch vận động tranh cử cho các ứng viên thuộc đảng của ông - Cộng hòa. Trong lúc đó, cựu tổng thống Barack Obama hỗ trợ cho phe Dân chủ. Trong thời gian nước rút vào cuối tuần trước thềm bầu cử, ông Trump và ông Obama liên tiếp công kích nhau gay gắt.
Tổng thống Donald Trump góp mặt trong nhiều chiến dịch vận động tranh cử cho các ứng viên thuộc đảng của ông - Cộng hòa. Trong lúc đó, cựu tổng thống Barack Obama hỗ trợ cho phe Dân chủ. Trong thời gian nước rút vào cuối tuần trước thềm bầu cử, ông Trump và ông Obama liên tiếp công kích nhau gay gắt.
  Trong kỳ bầu cử 2018, cử tri cũng sẽ bỏ phiếu cho 39 thống đốc bang. Vị trí này thường có nhiệm kỳ 4 năm. Tuy nhiên, bang New Hampshire và Vermont luôn tổ chức bầu lại thống đốc trong cả hai cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và tổng tuyển cử, tức 2 năm/lần. Lý do là thống đốc 2 bang này chỉ có nhiệm kỳ 2 năm.

Trong kỳ bầu cử 2018, cử tri cũng sẽ bỏ phiếu cho 39 thống đốc bang. Vị trí này thường có nhiệm kỳ 4 năm. Tuy nhiên, bang New Hampshire và Vermont luôn tổ chức bầu lại thống đốc trong cả hai cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ và tổng tuyển cử, tức 2 năm/lần. Lý do là thống đốc 2 bang này chỉ có nhiệm kỳ 2 năm.

  Năm 2010, đảng Dân chủ của ông Obama mất tới 63 ghế ở Hạ viện và 6 ghế Thượng viện. Lịch sử cho thấy đảng của tổng thống cầm quyền rất ít khi thắng cuộc bầu cử giữa kỳ. Tổng thống Cleveland từng đối mặt với cuộc lật ngược lớn nhất trong lịch sử bầu cử giữa kỳ Mỹ. Phe Dân chủ của ông Cleveland mất tới 116 ghế tại Hạ viện và 5 tại Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 1894. Cử tri lúc đó cho rằng đảng của ông chịu trách nhiệm cho cuộc khủng hoảng suy thoái kinh tế bắt đầu từ năm 1893. 

Năm 2010, đảng Dân chủ của ông Obama mất tới 63 ghế ở Hạ viện và 6 ghế Thượng viện. Lịch sử cho thấy đảng của tổng thống cầm quyền rất ít khi thắng cuộc bầu cử giữa kỳ. Tổng thống Cleveland từng đối mặt với cuộc lật ngược lớn nhất trong lịch sử bầu cử giữa kỳ Mỹ. Phe Dân chủ của ông Cleveland mất tới 116 ghế tại Hạ viện và 5 tại Thượng viện trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 1894. Cử tri lúc đó cho rằng đảng của ông chịu trách nhiệm cho cuộc khủng hoảng suy thoái kinh tế bắt đầu từ năm 1893. 

Trong 21 cuộc bầu cử giữa kỳ được tổ chức kể từ năm 1934, đảng của tổng thống đương nhiệm chỉ 3 lần giành quyền kiểm soát Hạ viện và 5 lần tại Thượng viện.

Tỷ lệ ủng hộ đối với tổng thống là một tín hiệu tốt cho thấy đảng của ông sẽ đạt kết quả như thế nào trong cuộc bầu cử. Hiện thời, tỷ lệ ủng hộ đối với Tổng thống Trump ở mức thấp kỷ lục, chỉ khoảng 40%.

Trước đó, tỷ lệ ủng hộ của Tổng thống Obama là 45% trước cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2010, và đảng Dân chủ khi đó đã chứng kiến một trong những thất bại lớn nhất trong lịch sử Mỹ.

Việc thăm dò bỏ phiếu, vốn thăm dò xem cử tri sẽ ủng hộ ai, không mang lại nhiều đảm bảo cho đảng Cộng hòa. Số liệu hiện thời cho thấy đảng Dân chủ đang dẫn trước khoảng 10% điểm, thế dẫn trước lớn nhất của đảng này kể từ đầu năm nay.

Tại sao bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ lại quan trọng?

Đảng kiểm soát Quốc hội thường là đảng kiểm soát chương trình nghị sự. Kết quả bầu cử giữa nhiệm kỳ là sẽ có tác động quan trọng đến hai năm còn lại trong nhiệm kỳ của ông Trump.

Nếu đảng Cộng hòa nắm quyền kiểm soát, người Mỹ có thể mong đợi những thay đổi bao gồm: Bãi bỏ Đạo luật Chăm sóc Sức khỏe (Obama Care); cắt giảm phúc lợi, phiếu thực phẩm, bảo hiểm hoặc an sinh xã hội; bức tường biên giới ngăn chặn người nhập cư vào Mỹ.

Nếu đảng Dân chủ thắng, có thể đồng nghĩa với sự xuất hiện của các kế hoạch duy trì chương trình bảo vệ trẻ em nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ khỏi bị trục xuất (DACA) từ thời ông Obama; Obamacare được “cứu sống”; không cắt giảm thuế cho các tập đoàn và những người giàu có.

Bạn biết gì về cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, nó ảnh hưởng thế nào đến ông Trump?

Kết quả thăm dò trước bầu cử

Theo các cuộc thăm dò dư luận, đảng Dân chủ đang chiếm ưu thế hơn đảng Cộng hòa.

Cuộc khảo sát của Wall Street Journal/NBC cho thấy 50% cử tri có khả năng ủng hộ đảng Dân chủ, trong khi 41% nghiêng về đảng Cộng hòa.

Tuy nhiên, trong số tất cả các cử tri đăng ký, đảng Dân chủ lại bị yếu thế hơn so với đảng Cộng hòa ở mức 48/41 %.

Tuy nhiên, cơ hội chiến thắng của đảng Dân chủ được mở rộng hơn khi số nghị sĩ đảng Cộng hòa nghỉ hưu, từ chức đợt này cao kỉ lục.

Về số cử tri đi bầu, trong bối cảnh số cử tri của bầu cử Mỹ giữa nhiệm kỳ thường thấp (chỉ khoảng 40%) các ngôi sao giải trí từ Taylor Swift tới  Rihanna đang khuyến khích cử tri Mỹ đi bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Bạn biết gì về cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, nó ảnh hưởng thế nào đến ông Trump?

Thất bại cho đảng Cộng hòa sẽ là "điềm gở" đối với ông Trump? 

Chiến thắng lập pháp lớn nhất cho tới nay của Tổng thống Trump là luật cải tổ hệ thống thuế của Mỹ, nhưng ông chỉ có thể ký thành luật vì đảng Cộng hòa kiểm soát cả hai viện của quốc hội.

Nếu đảng Dân chủ kiểm soát một hoặc lưỡng viện quốc hội vào tháng 11 tới, họ có thể hạn chế những gì Tổng thống Trump có thể làm trong 2 năm cuối cùng của nhiệm kỳ.

Đảng Dân chủ có thể kiểm soát các ủy ban quan trọng của quốc hội, điều cho phép họ tiến hành các cuộc điều tra nhằm vào vài vấn đề, trong đó có các thỏa thuận kinh tế của Tổng thống và các cáo buộc tấn công tình dục chống lại ông.

Mặc dù những lời kêu gọi luận tội Tổng thống nhiều khả năng sẽ gia tăng nếu đảng Dân chủ kiểm soát Hạ viện, nó cũng có thể trở nên vô nghĩa trừ khi các thượng nghị sĩ Cộng hòa quay lưng với tổng thống do cần có 2/3 thành viên Thượng viện ủng hộ mới có thể phế truất ông.

Trong lịch sử Mỹ, chỉ có 2 tổng thống từng bị luận tội - Andrew Johnson và Bill Clinton, và cả hai đều "thoát nạn" sau một phiên tòa tại Thượng viện. Năm 1974, Tổng thống Richard Nixon đã từ chức trước khi ông có thể bị luận tội vì vụ bê bối Watergate.

Đảng Dân chủ có thể có cơ hội tốt hơn nhằm lật đổ Tổng thống Trump bằng việc đánh bại ông trong cuộc bầu cử tổng thống kế tiếp vào năm 2020.

Quy trình luận tội tổng thống

Hạ viện

Bất kỳ một thành viên nào của Hạ viện cũng có thể đề xuất một nghị quyết luận tội nếu họ nghi ngờ tổng thống phạm tội “phản quốc, hối lộ, hoặc các tội các danh nghiêm trọng khác”.

Hạ viện cân nhắc các cáo buộc. Nếu đa số (51%) nghị sĩ ủng hộ luận tội, tiến trình luận tội chuyển sang xét xử tại Thượng viện.

Thượng viện

Phiên tòa bắt đầu. Thẩm phán trưởng của Tòa án tối cao làm chủ tọa, trong khi các thành viên của Hạ viện đóng vai trò bên nguyên, và các thượng nghị sĩ đóng vai trò là hội thẩm đoàn. Tổng thống có thể chỉ định các luật sư bào chữa.

Cuối phiên tòa, Thượng viện phải bỏ phiếu. Nếu 2/3 nghị sĩ nhận thấy tổng thống có tội, ông sẽ bị phế truất. Phó tổng thống ngay lập tức lên nắm quyền thay ông trong thời gian còn lại của nhiệm kỳ.

Từ khóa: